Egzoz emisyon co değerleri neden yüksek çıkar ?

Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği gereğince belli periyotlarda araçların egzozundan atılan gazın çevreyi kirleticilik seviyesini belirlemek için emisyon ölçümü yapılmaktadır. Emisyon değerleri (CO, lambda sensörü, absorpsiyon katsayısı) normal sınırlardan yüksek olan araçlar emisyon ölçümünden kalır.

Egzoz emisyon ölçümünde en son üç serbest ivme devrinin aritmetik ortalaması esas alınmakta, sınır değeri aşıyorsa, araç başarısız kabul edilmektedir.

Egzoz emisyon değerleri ne olmalı ?

Araç benzinli veya tüplü ise egzoz emisyon sınır değerleri aşağıdaki tablodaki gibidir.

Egzoz sisteminde katalitik dönüştürücü ve benzeri emisyon kontrol donanımı olmayan taşıtlar

Rölantide

• 1/10/1975 den öncekiler hacimde  %6
• 1/10/1975-1/10/1986 arasındakiler hacimde %4,5
• 1/10/1986 sonrakiler hacimde  %3,5

Egzoz sisteminde katalitik dönüştürücü ve benzeri  emisyon kontrol donanımı olan taşıtlar 

Rölantide (<2000 min–1)

• Taşıt üreticisinin belirlediği bir CO miktarı yok ise hacimde En fazla %0,5
• 70/220/AT Yönetmeliğinin 98/69/AT değişikliğine göre tip onayı alan taşıtlar veya 2003 model yılından itibaren En fazla %0,3

Yüksek Rölantide (≥ 2000  min–1)

• Taşıt üreticisinin belirlediği bir CO miktarı yok ise En fazla %0,3
• 70/220/AT Yönetmeliğinin 98/69/AT değişikliğine göre tip onayı alan taşıtlar veya 2003 model yılından itibaren En fazla %0,2

Olmalıdır.

Araç dizel ise absorpsiyon katsayısı sınır değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Egzoz emisyon CO değerleri neden yüksek çıkar ?

Araçta CO, NOX ve HC gibi zehirli gazların oranının düşürülmesinden sorumlu parça katalitik konvertördür. Katalitik konvertörün içinin boşaltılması, iptal edilmesi, arızalanması veya veriminin düşmesi CO emisyonunun artmasına neden olur.

Katalitik konvertör içindeki monolit seramiğinin aşırı ısınma sebebiyle erimesi veya aracın tasarruf maksatlı sürekli düşük devirde çalıştırılmasına bağlı filtre gözeneklerinin tıkanması yaygın görülen katalitik konvertör sorunlarıdır.

Egzoz emisyon CO değerlerinin yüksek çıkmasının diğer bir nedeni de lambda sensörünün (oksijen sensörü) arızalanması veya kirlenmesi nedeniyle beyne yanlış sonuçlar vermesidir. Lambda sensörü hatalı çalıştığında yanma zengin karışımla gerçekleşebilir, bu da egzoz emisyon CO değerlerine direk etki eder.

Eğer bu iki parçada sorun yok ise ateşleme sistemi ve egzoz sistemi kontrol edilmelidir. Her ne kadar ateşleme veya egzoz sistemi kaynaklı bir sorun araçta değişik şikayetler nedeniyle kendini belli etse de sınır kabul edilen egzoz emisyon CO değerleri olduğundan ufak sorunlar dahi CO değerinin yüksek çıkmasına sebep olabilmektedir.

• Hava filtresinin tıkalı olması
• EGR valfinin kirli olması
• Emme manifoldunun kirli olması

Egzoz emisyon lambda değerleri neden yüksek çıkar ?

Lambda değeri, üreticisinin belirlediği şartlara göre 1 olmalıdır. +- 0,03 oynama makul karşılanır. Bu değerin yüksek çıkması genellikle Lambda sensörü ve katalitik konvertör ile ilişkilendirilmektedir.

Dizel araç egzoz muayenesinden neden geçmez ?

Dizel araçlarda CO değeri yerine absorpsiyon katsayısı ölçülmektedir. Araca dip gaz yaptırıldığında sınır değerler aşılabilmektedir. Araca performans yakıtı veya yakıt katkısı konulduğunda bu sorun aşılabilmektedir.

Dizel araç egzoz muayenesinden geçememe nedeni reel bir soruna dayalı da olabilir. Bu durumda enjektörler, hava filtresi ve mazot filtresi gibi parçalar kontrol edilmelidir.

Egzoz emisyon değerleri nasıl düşürülür ?

Egzoz emisyon değerlerinin yüksek çıkması, genellikle motorun yakıtı tam olarak yakamamasından (zengin karışım) veya emisyon kontrol sistemlerinin görevini tam yapamamasından kaynaklanır. Özellikle TÜVTÜRK muayenesi öncesinde bu değerleri ideal seviyeye çekmek için uygulayabileceğiniz en etkili yöntemleri adım adım sıralayalım:

1. Muayene Öncesi “Sıcak Motor” Taktikleri (Anlık Çözümler)

• Katalitik Konvertörü Isıtın: Egzoz gazlarını temizleyen katalizörün tam verimle çalışabilmesi için yüksek çalışma sıcaklığına ulaşması gerekir. Ölçüme girmeden önce aracınızı rölantide bekletmek yerine, 15-20 dakika boyunca yüksek devirde (3000-4000 devir aralığında) otobanda sürmek katalizörü ısıtır ve emisyonu ciddi oranda düşürür.

• Kurumları Atın (İtalyan Ayarı): Sakin ve sürekli düşük devirli şehir içi kullanımı, egzoz sisteminde kurum birikmesine yol açar. Ölçüm öncesi aracı agresif ve yüksek devirli kullanarak bu kurumları egzozdan dışarı atın.

2. Temel Motor Bakımları (En Sık Yaşanan Sorunlar)

• Hava Filtresi Değişimi: Kirli bir hava filtresi motora yeterli oksijen gitmesini engeller. Motor zengin karışımla (bol yakıt, az hava) çalışır ve çiğ yakıt atarak emisyonu tavan yaptırır. Filtreniz eskiyse mutlaka yenileyin.

• Buji ve Ateşleme Sistemi: Benzini/LPG’yi tam yakamayan eski bujiler veya zayıf bobinler, yanmamış gazların doğrudan egzoza gitmesine neden olur.

• Yağ ve Yağ Filtresi: Ömrünü tamamlamış, incelmiş motor yağı yanma odasına sızarak emisyon değerlerini (özellikle HC – Hidrokarbon değerini) yükseltir. Temiz yağ, temiz yanma demektir.

3. Kritik Sensör ve Parça Kontrolleri

• Oksijen (Lambda) Sensörü: Egzozdaki oksijen miktarını ölçerek motor beynine (ECU) hava-yakıt karışımını ayarlaması için sinyal gönderir. Arızalı bir oksijen sensörü motorun sürekli fazla yakıt yakmasına neden olur.

• Katalitik Konvertör ve Egzoz Kaçakları: Egzoz borularındaki küçük çatlaklar veya susturucu kaçakları içeri hava emilmesine neden olarak Lambda değerini bozar. Katalizörün içinin boşalmamış veya tıkanmamış olması şarttır.

• LPG/AFR Ayarı (LPG’li Araçlar İçin): Araç LPG’li ise, emisyon testine girmeden önce iyi bir yol ayarı (AFR ayarı) yaptırmak, zengin veya fakir karışım problemlerini çözerek değerleri doğrudan fabrikasyon ayarlarına döndürür.

4. Yakıt ve Katkı Maddeleri

• Emisyon Düşürücü Katkılar: Depoda az yakıt varken (yaklaşık çeyrek depo) kaliteli bir “Emisyon Düşürücü / Enjektör Temizleyici” katkı maddesi ekleyip aracı yüksek devirde sürmek enjektörlerdeki ve yanma odasındaki kurumları temizleyerek hızlı çözüm sağlayabilir.

• Kaliteli Yakıt: Test öncesinde bilinen ve güvenilir bir istasyondan yakıt almaya özen gösterin.

Küçük Bir İpucu: Egzoz emisyon ölçümünü doğrudan TÜVTÜRK istasyonunda yaptırmak zorunda değilsiniz. Sanayide yetkili olan özel egzoz muayene noktalarında yaptırmak, olası bir kalma durumunda size zaman kazandırır ve oradaki ustalar anlık müdahalelerle (örneğin ayar kontrolü yaparak) geçmenize yardımcı olabilir.

 

Egzoz emisyon düşürücü katkı önerileri

Egzoz emisyon testinden geçmek veya motor içindeki kurumu temizlemek için katkı maddesi (katkı/cleaner) seçerken, aracınızın yakıt türü ve emisyon sistemindeki spesifik tıkanıklık (katalizör veya DPF) en önemli kriterdir.

Piyasada kalitesiyle öne çıkan, sanayide ustaların da sıkça önerdiği en etkili egzoz emisyon düşürücü ve sistem temizleyici katkı markaları ve ürünleri şunlardır:

1. Katalitik Konvertör ve Egzoz Sistemi Temizleyiciler

Bu katkılar doğrudan egzoz gazıyla birlikte ısınarak katalizör üzerindeki kurumları ve kimyasal atıkları çözmek üzere formüle edilmiştir.

• Liqui Moly Catalytic System Cleaner (Ürün Kodu: 8931): Benzinli ve LPG’li araçlar için şu an piyasadaki en güvenilir ürünlerden biridir. Katalitik konvertörün ve yanma odasının kurum bağlamasını engeller, emisyon değerlerini (özellikle CO ve HC) optimize eder.

• Wynn’s Catalytic Converter & Oxygen Sensor Cleaner: Hem katalizörü hem de emisyon değerini doğrudan etkileyen oksijen (lambda) sensörünü temizlemede çok başarılıdır. Yanmamış hidrokarbonları azaltarak emisyon testinden geçmenize yardımcı olur.

• Motul Catalytic Converter Cleaner: Benzinli motorlar için geliştirilmiş, enjektörlerden egzoz çıkışına kadar komple bir temizlik sağlayan, emisyon düşürme garantili bir diğer premium seçenektir.

2. Dizel Araçlar İçin (DPF ve Emisyon Odaklı)

Dizel araçlarda emisyonun yüksek çıkmasının ana sebebi kurum ve partikül filtresi (DPF) doluluğudur.

• Liqui Moly DPF Protector / DPF Cleaner: Dizel partikül filtresinin kurum kurum biriktirmesini önler ve egzoz gazı sıcaklığını optimize ederek kurumların daha düşük sıcaklıkta yanarak atılmasını sağlar. Emisyon öncesi siyah dumanı kesmek için birebirdir.

• Wynn’s Eco Diesel (Emisyon Düşürücü): Özellikle muayene öncesi siyah duman (is) salınımını anında azaltmak üzere formüle edilmiş profesyonel bir katkıdır. Yanma verimini artırır.

3. Genel Yakıt Sistemi ve Enjektör Temizleyiciler (Çiğ Yakıtı Engellemek İçin)

Eğer emisyon yüksekliği zengin karışımdan (enjektörlerin damlatması veya yakıtı iyi püre haline getirememesi) kaynaklanıyorsa, yakıt sistemi temizleyiciler çözümdür.

• Würth Benzinli / Dizel Enjektör Temizleyici: Sanayinin vazgeçilmez klasiğidir. Enjektör memelerindeki tıkanıklıkları açarak yakıtın silindir içinde kusursuz pulverize olmasını (sis gibi dağılmasını) sağlar. Tam yanma gerçekleştiği için çiğ gaz emisyonu düşer.

⚠️ Katkı Maddesi Kullanırken Hayati Kurallar (Nasıl Uygulanmalı?)

Katkıyı depoya atıp hemen muayene istasyonuna giderseniz hiçbir fayda göremezsiniz. Doğru uygulama adımları şöyledir:

1. Doğru Yakıt Oranı: Çoğu emisyon katkısı çeyrek depo veya yarım depo yakıta eklenmelidir (Ürünün arkasındaki talimatı mutlaka okuyun). Depo tamamen doluyken eklendiğinde katkı çok seyreldiği için etkisi azalır.

2. Karışma Süreci: İstasyona gitmeden önce katkıyı depoya dökün, üzerine belirtilen miktarda yakıtı alın (böylece katkı yakıtla iyi karışır).

3. Devirli Sürüş (Aksiyon Zamanı): Katkılı yakıt deponuzdayken aracınızı otobana çıkarın. 20-30 dakika boyunca 3000-3500 devir aralığında (dizeller için 2800-3000 devir) sürün. Bu sürüş, egzoz sıcaklığını artırarak katkı maddesinin katalizördeki veya DPF’deki kurumları yakarak dışarı atmasını sağlar.

4. Test Zamanlaması: Egzoz testine, bu devirli sürüşün hemen ardından motor ve egzoz sistemi hala çok sıcakken girin.

Konu ile ilgili yazılar:

Oksijen sensörü temizliği nasıl yapılır ?

Egzoz muayenesi kaç yılda bir yapılır ?

Egzoz arızası nasıl anlaşılır, tamiri nasıl yapılır ?