Dizel partikül filtresi dizel araçlarda yer alan ve emisyon değerlerini düşüren önemli bir filtre olarak karşımıza çıkmaktadır. Dizel partikül filtreleri Karbonmonoksit ve Hidrokarbon gibi zehirli gazların emisyonlarını azaltarak hava salınan zehirli gaz miktarını ve kurumu azaltan önemli bir elemandır. Dizel partikül filtresi aynı zamanda egzozdan çıkmakta olan zehirli gazların filtrelenmesi ve bu gazlardan doğan kurumların bünyesinde toplanarak doğaya salınım azaltılmasına katkı sağlayan önemli bir filtredir.
Dizel partikül filtresi görev olarak temelde düşük emisyon değerlerinin olmasını sağlayan ve egzız gazlarındaki zehirli etki yapacak kurumların oluşmasını engelleyen önemli bir filtredir. Egzoz sistemi ile entegre çalışan dizel partikül filtresi son dönemlerde ortaya çıkan ve birçok otomobil üreticisinin dikkat ettiği emisyon değerlerinin tutturulmasında önemli bir görevi vardır.
Yapı itibariyle ön katalitik konvertör, bir adet normal katalitik konvertör, oksidasyon katalizörü ve basınç sensörlerinden oluşmaktadır. Yapısı itibariyle emilimini sağladığı zehirli gazların kurumlarını bünyesinde toplar ve bu gazlar zamanla tamamen birikerek belirli yollarla araç dışına yakılarak atılmaktadır. Bu atılma sistematik olarak 3 farklı yolla yapılabilmektedir. İlk olarak dizel partikül filtresi içerisindeki sensörler filtrenin dolduğunu algılar ve temizleme işlemine başlar. Bu işlem başladığında araç çalışır vaziyettedir. Ve sürücüsüne dizel partikül filtresi temizliğinin yapıldığını bildirir.
Bu tip durumda araç yaklaşık olarak filtresini 20 dakika ya da 30 dakika gibi bir sürede temizlemiş olur. Temizleme işlemi bittikten sonra dizel partikül filtresi uyarısı ortadan kalkar. Bir diğer temizlenme yöntemi ise araç yolda seyir halinde iken filtrenin dolması durumunda belirli bir devirde kendiliğinden gerçekleşmektedir. Burada önemli olan nokta sürücü aracı belirli bir devirde kullanarak oluşan yüksek sıcaklık ile içeride yer alan kurumlar yanarak araç dışına atılır ve bu şekilde filtre temizlenmiş olur.
Bunun dışında yetkili servis içerisinde kullanılan programlar aracılığıyla dizel partikül filtrelerinin durumlarına bakılarak doluluk oranına bakılır ve gerekirse kurum temizliği sağlanmış olur. Genel olarak dizel partikül filtreleri ömür olarak bozulana kadar giden bir filtre çeşididir. Hava ve yağ filtreleri gibi sürekli değişen bir filtre değildir. Fakat kimi araç modellerinde dizel partikül filtresi belirli periyotlarda değişebilmektedir.
Dizel partikül filtresi temizliğinde aynı zamanda Würth marka partikül temizleyiciden de yararlanabilirsiniz. Würth dizel partikül filtresini aracınızın mazot deposundan içeri boşaltarak ilk uygulamaya başlatabilirsiniz. Dizel yakıt almadan önce partikül filtresi temizleyici depoya sıkılır ve üstüne dizel yakıt alınır. Yakıttan sonra özellikle uzun bir yol gitme şansınız bulunuyorsa aracınızı devirli bir şekilde kullanarak Würth partikül filtresi temizleyicinin daha iyi bir şekilde temizlik yapmasını sağlayabilirsiniz. Unutmayın dizel partikül filtresi temizleme işlemleri yüksek devir ve sıcaklıkta daha etkili olmaktadır. Bu bakımdan partikül filtrenizin temizliğinde gerekli öneri ve kurallara dikkat etmelisiniz.
Würth partikül temizleyici nasıl kullanılır ?
Würth DPF (Dizel Partikül Filtresi) Temizleme Spreyi, DPF sökülmeden sensör deliğinden içeri sıkılarak uygulanan profesyonel bir temizleme ürünüdür.
Not: Eğer araç DPF tıkanıklığı nedeniyle “Koruma Modu”na (Limp Mode) geçtiyse, sürüş öncesinde veya sonrasında bir arıza tespit cihazı (OBD) ile arıza kodlarını silmeniz ve gerekirse cihaz üzerinden “Zorunlu DPF Rejenerasyonu” başlatmanız gerekebilir.
Würth mazot deposuna atılan DPF temizleyici katkı nasıl kullanılır?
Würth Depo Tipi Dizel Partikül Filtre (DPF) Temizleyici katkısı, doğrudan yakıt deposuna eklenerek kurumun yanma sıcaklığını düşüren ve sürüş esnasında filtrenin kendi kendini temizlemesine (pasif rejenerasyon) yardımcı olan koruyucu/önleyici bir üründür.
Adım Adım Kullanım Talimatı
Önemli Noktalar ve Kullanım Sıklığı
-
Kullanım Periyodu: Şehir içi yoğun dur-kalk trafikte kullanılan araçlarda her 3.000 – 5.000 km’de bir veya 2-3 depoda bir düzenli kullanılması tavsiye edilir.
-
Tamamen Tıkalı DPF’ler: Eğer DPF %100 tıkanmışsa ve araç “Limp Mode” (koruma modu) açmışsa, depo katkıları tek başına yeterli olmayabilir. Bu durumda doğrudan DPF içine sıkılan sprey ürünler veya fiziki temizlik gerekebilir.
Dizel araçlarda DPF tıkanmasını önlemek için günlük kullanımda nelere dikkat edilmeli?
Dizel araçlarda Dizel Partikül Filtresinin (DPF) dolmasını ve tıkanmasını önlemek için sürüş alışkanlıklarında ve araç bakımında dikkat edilmesi gereken temel noktalar şunlardır:
1. Sürüş Alışkanlıkları ve Devir Kullanımı
-
Sürekli Düşük Devirde Kullanmayın: Yakıt tasarrufu amacıyla aracı sürekli 1500 devir/dakika altında sürmek yanma kalitesini düşürür ve eksik yanma sonucu açığa çıkan kurumların DPF’te birikmesine yol açar.
-
Düzenli Olarak Yüksek Devirli Sürüş Yapın: Haftada bir veya iki haftada bir, motor çalışma sıcaklığına geldikten sonra aracı otoban veya açık yolda 2000-2500 devir/dakika aralığında 20-30 dakika sabit hızla sürün. Bu işlem egzoz gazı sıcaklığını artırarak pasif rejenerasyon yapılmasını sağlar.
-
Kısa Mesafe ve Dur-Kalk Sürüşten Kaçının: Motor tam ısınmadan tamamlanan kısa mesafeli sürüşler (örneğin 3-5 km’lik şehir içi ulaşımlar) DPF’nin en hızlı tıkandığı koşullardır.
2. DPF Rejenerasyon Sürecini Kesmeyin
-
Rölantide Yüksek Devri Fark Edin: Seyir halindeyken veya park ettiğinizde aracın rölanti devri yükselmişse (genellikle 800 devirden 1000 devire çıkmışsa), fan yüksek sesle çalışıyorsa ve anlık yakıt tüketimi artmışsa araç aktif rejenerasyon (kendi kendini temizleme) yapıyor demektir.
-
Motoru Stop Etmeyin: Temizlik işlemi devam ederken motoru stop etmek reaksiyonu yarıda keser. Bu durum üst üste tekrar ederse filtre kısa sürede tıkanır. Mümkünse araç rejenerasyonu bitirene kadar (rölanti normale dönene kadar) sürüşe devam edin veya rölantide bekleyin.
3. Yağ ve Yakıt Seçimi
-
Low SAPS (Düşük Kül Oranlı) Motor Yağı Kullanın: DPF’li araçlarda mutlaka üretici onaylı, DPF uyumlu (örneğin ACEA C2/C3 standartlarında) düşük küllü motor yağları kullanılmalıdır. Yanlış motor yağı yandığında oluşan kül artıkları DPF peteklerini kalıcı olarak tıkar ve kimyasalla bile temizlenemez.
-
Kaliteli Euro Diesel Yakıt Alın: İçeriğinde kükürt ve katkı maddeleri standarda uymayan kaçak veya kalitesiz yakıtlar daha fazla kurum üretir.
-
AdBlue Seviyesini İhmal Etmeyin (Varsa): AdBlue kullanan SCR sistemli araçlarda sistemin arızalanması veya AdBlue’suz kullanılması DPF ve egzoz emisyon dengesini doğrudan bozar.
4. Bakım ve Parça Sağlığı
-
EGR ve Enjektör Bakımı: Arızalı veya kirli enjektörler yakıtı iyi püskürtemediği için zengin karışıma ve yoğun kuruma neden olur. Aynı şekilde arızalı bir EGR valfi egzoz gazı sirkülasyonunu bozarak DPF’yi hızla doldurur.
-
Hava Filtresi Değişimi: Tıkalı hava filtresi motora az hava girmesine ve yakıtın tam yanamamasına (siyah duman/kurum oluşumuna) yol açar. Bakımlarda hava filtresini aksatmadan değiştirin.
EGR valfi arızası DPF tıkanmasını nasıl etkiler ve belirtileri nelerdir?
EGR (Egzoz Gazı Devirdaim) valfi ile DPF (Dizel Partikül Filtresi) egzoz emisyon sisteminde doğrudan bağlantılı çalışan iki kritik parçadır. EGR valfindeki bir arıza, DPF’nin normalden çok daha hızlı dolmasına ve hatta tamamen tıkanmasına sebep olur.
EGR Arızası DPF Tıkanmasını Nasıl Etkiler?
EGR valfinin temel görevi, egzoz gazının bir kısmını emme manifolduna geri yönlendirerek yanma odası sıcaklığını düşürmek ve Azot Oksit ($NO_x$) gazlarını azaltmaktır. Arızalanma durumuna göre DPF’ye etkisi şu şekildedir:
-
EGR Valfi Açık Kaldığında (En Yaygın Durum):
Yanma odasına sürekli egzoz gazı girmeye devam eder. Bu durum yanma odasındaki oksijen miktarını düşürür ve yakıtın tam yakılamamasına (zengin karışım) neden olur. Tam yanmayan dizel yakıt, yoğun siyah duman ve kurum üretir. Üretilen bu aşırı kurum doğrudan DPF’ye akar ve filtrenin kapasitesini çok kısa sürede doldurur.
-
EGR Valfi Kapalı Kaldığında:
Yanma sıcaklıkları aşırı yükselir. Bu durum $NO_x$ emisyonlarını artırırken, motor kontrol ünitesi (ECU) emisyon ve sıcaklık dengesini korumak için aracın otomatik DPF rejenerasyon (kendi kendini temizleme) sürecini başlatmasını engelleyebilir veya sınırlandırabilir. Rejenerasyon yapılamayan DPF zamanla tıkanır.
EGR Valfi Arızasının Belirtileri
EGR valfi arızalandığında araçta genellikle şu belirtiler ortaya çıkar:
-
Siyah Duman Atma: Özellikle gaza basıldığında ve yük altındayken egzozdan belirgin siyah duman çıkar (yanmamış kurum göstergesidir).
-
Motor Güç Kaybı ve Çekiş Düşüklüğü: Araç ivmelenmekte zorlanır, gaz tepkisi gecikir veya araç silkeleme/tekleme yapabilir.
-
Arıza Lambalarının Yanması: Motor arıza lambası (Check Engine) ve ardından DPF uyarı lambası yanar.
-
Rölanti Düzensizliği: Araç rölantide çalışırken devir dalgalanması yaşanır veya durmaya yakın sarsıntılı çalışır.
-
Yakıt Tüketiminde Artış: Yanma verimi düştüğü için motor aynı gücü üretebilmek adına daha fazla yakıt harcar.
-
Aşırı DPF Rejenerasyon İhtiyacı: Aracın çok sık aralıklarla (örneğin her 100-200 km’de bir) fFan açarak rejenerasyon yapmaya çalışması.
Önemli Not: Eğer aracınızda DPF sürekli tıkanıyor ve temizletmenize rağmen kısa sürede tekrar doluyorsa, sorun DPF’nin kendisinde değil, zengin karışıma neden olan EGR valfi, enjektörler veya hava akış metresinde (MAF) olabilir. EGR arızası giderilmeden yapılan DPF temizliği geçici bir çözüm sağlar.
Bozuk dizel enjektörleri DPF tıkanmasına nasıl yol açar?
Bozuk veya işlevini yitirmiş dizel enjektörler, DPF tıkanmasının en birincil ve en hızlı sebepleri arasındadır. Enjektör arızası yaşandığında motor içine iletilen yakıtın miktarı ve püsürtme kalitesi bozulur, bu da doğrudan aşırı kurum oluşumuna yol açar.
Mekanizma Nasıl İşler?
-
Püskürtme (Püskürteç) Kalitesinin Bozulması: Sağlıklı bir enjektör, mazotu çok yüksek basınç altında mikro sis bulutu halinde yakıt odasına püskürtür. Arızalı enjektör işeyerek (damlatarak) veya aşırı miktarda mazot verir. Büyük sıvı damlacıkları oksijenle tam temas edemediği için yanma eksik gerçekleşir.
-
Aşırı Kurum (Siyah Duman) Üretimi: Eksik yanma sonucu silindir içinde yoğun miktarda ham yakıt artığı ve siyah kurum (is) oluşur. Bu kurum doğrudan egzoza, oradan da DPF’ye akar.
-
Kapasite Aşımı ve Hızlı Tıkanma: DPF, normalde binlerce kilometrede dolacak kurum yüküyle sadece birkaç yüz kilometrede karşılaşır. Filtre gözenekleri kurumla kaplanır.
-
Rejenerasyonun Başarısız Olması veya Engellenmesi: ECU, enjektör arızası tespit ettiğinde (veya yakıt-hava karışımı tolore edilebilir sınırların dışına çıktığında) DPF rejenerasyonunu güvenlik amacıyla tamamen durdurabilir. Rejenerasyon yapılamayan filtre tamamen tıkanır.
Enjektör Arızasından Kaynaklı DPF Tıkanmasının Belirtileri
-
Aşırı Siyah Duman: Hızlanma esnasında egzozdan belirgin siyah duman çıkması.
-
Şakırtılı Motor Sesi: Özellikle soğuk ilk çalıştırmada veya yük altında enjektörlerden gelen vuruntu/şakırtı sesi.
-
Yüksek Yakıt Tüketimi ve Güç Kaybı: Deponun normalden çok daha hızlı bitmesi ve aracın ivmelenmemesi.
-
Yağ Seviyesinin Yükselmesi (Çok Kritik): Enjektör damlatma yaptığında yanmayan dizel yakıt piston segmanlarından süzülerek karterdeki motor yağına karışır. Yağ seviyesi yükselir ve yağın koruyuculuğu kaybolur.
Önemli Hatırlatma: Enjektör arızası giderilmeden sadece DPF temizliği yaptırmak sorunu çözmez. Temizlenen DPF, bozuk enjektör yüzünden çok kısa sürede (bazen 100-200 km sonra) tekrar dolacaktır.
