Debriyaj boşalması yaşıyorsanız, yani debriyaj dipte veya yarıda kalıyorsa, bunun bir sonucu olarak vites değiştirmede sorun yaşıyorsanız debriyajın havasının alınması gerekir.
Debriyaj havası neden alınır ?
Debriyaj havası alam işlemini kalorifer peteklerinin havasının alma işlemine benzetebiliriz. Nasıl ki kalorifer peteklerinde suyun yanında hava da olursa petekler ısınmadığı gibi debriyaj sisteminde hava olursa yeterli hidrolik basınç oluşmamakta, yeterli basınç olmayınca da debriyaj pedalı yumuşamakta, dipte kalmakta veya kavrama noktası aşağı düşmektedir.
Debriyajın havası alındığı takdirde bu sorunlar çözülmekte ve vites geçişleri eskisi gibi yeniden kolaylaşmaktadır.
Her aracın periyodik olarak debriyaj havası alınacak diye bir şey yoktur. Eğer debriyaj hava yapmaz ise havasının alınmasına da gerek yoktur.
Debriyajda hava varsa ne olur?
Debriyaj sisteminde hava olması, sürücü ile şanzıman arasındaki hidrolik bağın kopması anlamına gelir. Hidrolik sıvılar sıkıştırılamadığı için pedala bastığınızda gücü doğrudan iletirler; ancak hava sıkışabilir bir gazdır. Siz pedala bastığınızda hidrolik sıvısı yerine sistemdeki hava sıkışır ve debriyaj mekanizması görevini yapamaz.
Debriyajda hava varsa sırasıyla şu sorunları yaşarsınız:
1. Pedal Yumuşar veya Tamamen Boşa Düşer (Sünger Hissiyatı)
-
Pedala bastığınızda normalde hissetmeniz gereken o direnç ve sertlik kaybolur. Pedal pamuk gibi, süngerimsi veya bomboş hissettirir.
-
Arıza ilerledikçe pedal en dibe çöker ve ayağınızı çektiğinizde geri yukarı gelmez. Ayağınızla veya elinizle yukarı çekmek zorunda kalırsınız.
2. Vitese Geçişler Zorlaşır ve “Cırtlama” Sesi Gelir
-
Sistemde hava olduğu için siz pedala sonuna kadar bassanız bile debriyaj alt merkezi baskı plakasını tam olarak itemez. Yani debriyaj tam ayırmaz, yarım kalır.
-
Motor ile şanzıman arasındaki bağ tam kopmadığı için dişliler dönmeye devam eder. Bu yüzden vites kolu kemikleşir, vitese geçmekte aşırı zorlanır.
-
Özellikle geri vitese takarken şanzımandan çok şiddetli dişli sürtme (cırtlama) sesi duyarsınız.
3. Araç Vitesteyken Kendi Kendine Hareket Eder
-
Ayağınız debriyaj pedalına sonuna kadar basılı olsa bile, içerideki hava kabarcıkları genleşip basınç kaybına yol açtığı için debriyaj kendi kendine kavramaya başlar.
-
Örneğin kırmızı ışıkta birinci viteste ve debriyaj dibe basılı beklerken, aracın yavaş yavaş ileri doğru gitmeye çalıştığını, titrediğini veya stop etme eğilimine girdiğini fark edersiniz.
💡 Yolda Kalmamak İçin Geçici Çözüm (Pompalama)
Eğer debriyajda hava varsa ve trafikte vitese geçiremiyorsanız, geçici bir acil durum çözümü olarak pedala üst üste hızlıca 4-5 kez basıp çekin (pompalayın) ve ardından son basışta vitese takmayı deneyin.
Bu pompalama hareketi sistemdeki sıvıyı sıkıştırarak havanın yaratacağı boşluğu anlık olarak kapatır ve geçici bir basınç oluşturur. Ancak bu sizi sadece en yakın tamirciye kadar götürecek geçici bir çözümdür; sistemin havası alınmadığı sürece araç kısa süre içinde tamamen vitese geçmez hale gelerek sizi yolda bırakacaktır.
Debriyaj neden hava yapar ?
Debriyajın hava yapmasının yaygın sebebi debriyaj sisteminde bir tamir işlemi gerçekleştirilmesi veya hidrolik sıvısının değiştirilmesi esnasında sisteme hava girmesidir.
Debriyaj havası nasıl alınır ?
Debriyaj havası almanın birkaç yöntemi bulunmaktadır. Bu yöntemlerden en pratik olanı aracınıza uygun debriyaj havası alma aletiyle debriyaj havasını almaktır. Bu alet sayesinde tek başına debriyaj havası alabilirsiniz. (Biraz deneyiminiz olması gerekir.)
Debriyajın hava yapma durumu sık yaşanan bir durum olmadığından alete para vermek yerine aleti olan bir servise para verip debriyaj havasını aldırmak mantıklı görünmektedir.
Eğer araçlar konusunda deneyimli iseniz, basit sökme, takma, değiştirme işlerini kendiniz de yapabiliyorsanız debriyaj hava alma aleti olmadan da aşağıda tarif edilen işlem adımlarını takip ederek debriyaj havasını alabilirsiniz.
Eğer debriyaj hava alma aleti kullanmayacaksanız, size yardım edecek birine ihtiyacınız var. (Sadece debriyaja basacak, zor bir yardım değil)
Debriyaj havası almak için şeffaf bir hortum ve bir adet de boşaltılan sıvı için bardak gerekmektedir.
- İlk olarak debriyaj hidrolik deposunu dot4 fren hidroliği ile doldurunuz (Genellikle yarım litre yeterli olur) ve haznenin kapağını sıkıca kapatınız.
- Size yardım edecek kişi şoför mahalline otursun ve debriyaja birkaç kere basıp ondan sonra ayağını debriyajdan kaldırmadan beklesin. (Bu işlem hidrolik sıvısında basın yaratıp, debriyajdaki havanın sıvı ile birlikte tahliyesini sağlayacaktır.
- Siz alt debriyaj merkezindeki tapayı 8mm kapalı ağız anahtarı ile gevşetiniz ve şeffaf hortumu buraya takıp bardağa sıvı akmasını sağlayınız. (Bu süre zarfında arkadaşınızın ayağı hep debriyajda basılı olacak)
- Sıvı tıslama sesiyle birlikte bardağa akar. Bu esnada arkadaşınız hala debriyaja sıkıca basıyor olmalıdır.
- Sıvıyla birlikte hava da boşalınca gevşettiğiniz tapayı sıkınız. Tapayı sıkınca arkadaşınıza ayağını debriyajdan kaldırmasını söyleyiniz.
- Debriyajdan ayak kalkınca haznedeki yağ biraz eksilir.
Debriyajın havası bu şekilde biraz alınır ama yine içeride biraz hava kalır. Bu yüzden 1. adımdan itibaren işlemleri tekrarlayınız. Debriyaj havasının tamamen alınması için 5-6 kere tekrarlamak gerekir.
📸 Adım Adım Uygulama Rehberi
Bu işlem hidrolik basınç gerektirdiği için genellikle iki kişi tarafından yapılır. (Biri içeride pedala basar, diğeri kaputun başında rekoru açar).
Adım 1: Hazırlık ve Şeffaf Hortumun Bağlanması
-
Görsel: Motor kaputu açık. Şanzımanın hemen üzerinde bulunan debriyaj alt merkezinin ucundaki plastik toz kapağı çıkarılmış. Oraya küçük bir şeffaf akvaryum hortumu takılmış.
-
Hortumun diğer ucu, içinde bir miktar eski hidrolik yağı bulunan şeffaf bir plastik şişenin içine daldırılmış (içeri geri hava kaçmasın diye hortumun ucu sıvının içinde olmalıdır).
-
Rekor vidasının üzerine uygun anahtar (genellikle 8mm veya 10mm) yerleştirilmiş.
Adım 2: Pedala Basma (Pompalama) aşaması
-
Görsel: Araç içindeki yardımcı sürücü, debriyaj pedalına üst üste 4-5 kez sertçe basıp çeker (pompalar) ve son basışta ayağını pedala sonuna kadar basılı tutar (DİP YAPAR).
-
Pedal dipteyken içerideki kişi “Bastım!” veya “Dolu!” diye bağırır.
Adım 3: Rekorun Açılması ve Havanın Tahliyesi
-
Görsel: Kaput başındaki usta, rekor vidasını çeyrek tur gevşetir.
-
Şeffaf hortumun içinden şişeye doğru koyu renkli hidrolik sıvısı ile birlikte irili ufaklı hava kabarcıklarının (baloncukların) fışkırdığı görülür.
-
Bu esnada içerideki pedal tamamen boşa düşer ve tabana yapışır. İçerideki kişi ayağını asla pedal kaldırmaz.
Adım 4: Rekorun Kapatılması ve Tekrarı
-
Görsel: Sıvı akışı yavaşladığı an (hava tamamen bitmeden hemen önce) usta rekor vidasını tekrar sıkarak kapatır. İçerideki kişiye “Bırak!” der.
-
Pedala basan kişi ayağıyla pedalı yukarı çeker (hava olduğu için pedal kendi gelmeyebilir, elle/ayakla çekilir).
🔄 Döngü: Bu işlem, şeffaf hortumun içinden hiç hava kabarcığı gelmeyene, sadece berrak ve kesintisiz hidrolik sıvısı akana kadar (yaklaşık 4-5 kez) tekrarlanır.
⚠️ En Kritik Detay: Hidrolik Seviyesi
Hava alma işlemi yapılırken, motor bölümündeki fren/debriyaj hidrolik kutusunun kapağı açık olmalı ve bir gözünüz sürekli orada olmalıdır. İçerideki sıvı dışarı aktıkça haznedeki yağ azalır. Eğer haznedeki yağ tamamen biterse, sistem içeri yeniden hava çeker ve tüm işleme sıfırdan başlamak zorunda kalırsınız. Bu yüzden her 2-3 seferde bir hazneye taze DOT 4 hidrolik yağı eklenmelidir.
İLGİLİ YAZILAR:
