Benzinli araçlarda partikül filtresi var mı ?

Dizel araçlarda yıllardır dizel partikül filtresi kullanılmaktadır. Euro 4 normunda izin verilen PM (partikül maddeleri) seviyesi 0.025 g/km iken, Euro 5 normunda bu değer, 0.005 g/km ‘e sınırlandırılmıştır. Bu nedenle de Euro 5 standartları geldikten sonra dizel araçlarda dizel partikül filtresi kullanılması zorunlu olmuştur.

Benzinli araçlarda partikül filtresi var mı ?

Şimdi sadece dizel araçlarda değil bazı benzinli araçlarda da dizel partikül filtresi kullanılmaktadır.

Benzinli araçlara partikül filtresi takıldığında partikül emisyonları %95’e kadar azaltılabilmektedir.

Benzinli araçta partikül filtresi olması ne kadar gerekli ?

Euro 5 standartları yürürlüğe girdikten sonra izin verilen PM seviyesi düşünce dizel araçlara DPF takmak zorunlu olmuştu. Euro 6c standartlarında ise limitler 10 kat düşürülmüştür.

Şimdilerde benzinli araçlarda partikül filtresi kullanmak zorunlu değilse de sonraki yıllarda zorunlu hale gelme ihtimali bulunmaktadır.

Benzin partikül filtresi nedir, nasıl çalışır ?

Benzin partikül filtresi motordan çıkan ve egzoz borusuna doğru yönelen egzoz gazlarını temizleyen bir sistemdir.

Benzin partikül filtresi egzoz gazındaki çevreye zararlı partikülleri, örneğin(HC), azot oksitler (NOx) ve karbon monoksit (CO) gibi partikülleri ısıtıp karbonmonoksit, azot ve suya çevirmektedir.

Filtreden çıktıktan sonra gazlar, zeminin altına monte edilmiş ikinci bir geleneksel üç yollu katalitik konvertörden geçer.

Benzin partikül filtresinin yeri motorun hemen arkasında, turboşarjın yakınındadır. Bu, hızlı bir şekilde ısınmasına yardımcı olur – kullanışlıdır, çünkü etkili bir şekilde çalışması için sıcak olması gerekir.

Hangi araçlarda benzin partikül filtresi bulunmaktadır ?

Benzinli araçlara partikül filtresi takma işine Volkswagen firması öncülük etmektedir.

Volkswagen, Tiguan ve Up ile başladığı 2016 yılında benzinli modellerine partikül filtreleri eklemeyi taahhüt etmiştir. Mustang, S-Serisi ve Macan dahil olmak üzere çeşitli Ford, Mercedes-Benz ve Porsche modellerinin benzinli versiyonlarında da partikül filtreleri bulunmaktadır.

Benzin partikül filtresi temizleme

Üreticilere göre, dizellerin aksine, benzin partikül filtreli otomobillerin kurumla tıkanmalarını önlemek için düzenli olarak kısa süreler için daha yüksek hızlarda sürülmeleri gerekmemektedir.

Benzin partikül filtreleri dizel partikül filtreleri gibi tıkanmaya meyilli değildir çünkü benzinli motorlar dizel motorlardan daha hızlı ısınır ve daha sıcak çalışır, bu nedenle filtrede toplanan kurumun daha fazlası yanar. Ayrıca Porsche, otomobillerindeki elektronik kontrol ünitelerinin, zaman zaman kurum parçacıklarının yakılması gerektiğinde bunu algılayacağını ve bunun için egzoz gazı sıcaklığını artıracağını söylüyor.

Benzin partikül filtreli bir araba almalı mıyım?

Benzin partikül filtreli araçlar çevre açısından en temiz araçlardır ve ekstra bir pahalılıkları olmadığından “alınabilir” araçlardır.

Partikül filtresi ile katalitik konvertör arasındaki fark

Katalitik konvertör kendi içinde bulunan kimyasallar ile meydana gelen tepkimeler sonucu egzoz gazını yakarak temizler, partikül filtresi ise zararlı partikülleri tutmakla görevlidir. Sıcağın etkisiyle partikül filtresinde biriken kurum kendiliğinden yanmakta ve temizlik sağlanmaktadır.

Benzinli araçta partikül temizliği olur mu ?

Evet, kesinlikle olur. Dizel araçlardaki DPF (Dizel Partikül Filtresi) gibi, yeni nesil benzinli araçlarda da GPF (Gasoline Particulate Filter – Benzinli Partikül Filtresi) adı verilen bir sistem bulunur ve bu filtre de zamanla tıkanarak temizlik gerektirebilir.

Özellikle Euro 6d emisyon standartlarıyla birlikte (yaklaşık 2018-2019 sonrasındaki) direkt enjeksiyonlu (turbo benzinli, TSI, TCE, PureTech, EcoBoost, GDI gibi) birçok benzinli araçta GPF standart olarak yer almaktadır.

Benzinli araçlarda partikül filtresi sistemi ve temizliği şu şekilde işler:

Benzinli Partikül Filtresi (GPF) Nasıl Temizlenir?

Benzinli motorların egzoz gazı sıcaklığı, dizel motorlara göre çok daha yüksektir. Bu durum, benzinli partikül filtrelerinin temizlenmesini (rejenerasyonunu) dizellere kıyasla oldukça kolaylaştırır. Temizlik temel olarak üç yöntemle gerçekleşir:

1. Pasif Rejenerasyon (Kendi Kendine Temizlik)

Normal şartlarda aracınızı uzun yolda veya yüksek hızlarda (otoban sürüşlerinde) kullandığınızda, egzoz sıcaklığı kendiliğinden 600 derece seviyelerine ulaşır. Bu sıcaklıkta filtrede biriken kurumlar kendiliğinden yanarak kül olur ve egzozdan atılır. Genellikle sürücü bu süreci hiç fark etmez.

2. Aktif Rejenerasyon (Aracın Müdahalesi)

Araç sürekli şehir içi kısa mesafelerde kullanılıyorsa, motor pasif temizlik için gereken sıcaklığa ulaşamaz ve filtre dolmaya başlar. Bu durumda aracın motor kontrol ünitesi (ECU) devreye girer. Karışımı geçici olarak fakire çekerek (oksijen miktarını artırarak) veya ateşleme zamanlamasını değiştirerek egzoz sıcaklığını yapay olarak yükseltir ve kurumları yakar.

3. Manuel / Servis Müdahalesiyle Temizlik

Eğer filtre şehir içi dur-kalk trafik nedeniyle tamamen tıkandıysa ve araç kendi kendine temizleyemiyorsa, gösterge panelinde GPF / Egzoz Sistemi uyarı ışığı yanar. Bu durumda şu yöntemler uygulanır:

• Sürüş ile Temizlik: Kullanım kılavuzunda belirtildiği gibi, aracı belirli bir devir ve hızda (genellikle 2500-3000 devir arasında, 20-30 dakika boyunca) kesintisiz sürmek filtreyi açabilir.

• Cihazla (Statik) Rejenerasyon: Araç serviste bilgisayara bağlanır ve olduğu yerde yüksek devir çevrilerek bilgisayar kontrolünde temizlik süreci başlatılır.

• Kimyasal ve Ultrasonik Temizlik: Aşırı kurşunlu/kalitesiz yakıt veya motor yağı kullanımı nedeniyle filtre artık yakılarak temizlenemeyecek boyutta (“kül” birikmesi) tıkandıysa, filtre sökülür. Özel kimyasal sıvılar veya ultrasonik makinelerle içi yıkanarak temizlenir.

GPF’in Tıkandığı Nasıl Anlaşılır?

• Gösterge panelinde motor arıza lambası veya partikül filtresi sembolünün yanması.

• Araçta belirgin bir çekiş düşüklüğü ve performans kaybı.

• Yakıt tüketiminin normalin üzerine çıkması.

• Gaz pedalına basıldığında aracın hantal tepki vermesi, egzoz gazının rahat çıkamaması.

⚠️ Önemli Uyarı (Doğru Yağ Seçimi): GPF’li benzinli araçlarda partikül filtresinin ömrünü korumak için Düşük SAPS (Sülfatlı Kül, Fosfor, Kükürt) özellikli, üreticinin onayladığı spesifikasyondaki motor yağlarının (örneğin VW 508.00/509.00, ACEA C5/C6 gibi) kullanılması kritik önem taşır. Yanlış yağ kullanımı filtreyi kalıcı olarak tıkayabilir.

Benzinli araçlarda partikül filtresi nasıl temizlenir ?

Benzinli araçlarda partikül filtresi (GPF) temizliği, dizel araçlara kıyasla çok daha pratik ve zahmetsizdir. Çünkü benzinli motorların egzoz gazı sıcaklığı dizellere göre çok daha yüksektir ( 600 – 700 derece civarı) ve kurumlar bu sıcaklıkta kolayca yanar.

Temizlik işlemi filtrenin doluluk oranına göre adım adım şu yöntemlerle yapılır:

1. Rejenerasyon Sürüşü (Kullanıcının Yapabileceği Temizlik)

Eğer araç sürekli şehir içi, kısa mesafe ve dur-kalk trafikte kullanıldıysa filtre dolabilir ve ekranda GPF/Egzoz uyarı ışığı yanar. Bu durumda filtreyi kendi kendinize temizlemek için şu adımları izleyebilirsiniz:

• Yola Çıkın: Aracı trafiğin sakin olduğu bir çevre yoluna veya otobana çıkarın.

• Motoru Isıtın: Motor normal çalışma sıcaklığına ulaşana kadar normal sürüş yapın.

• Devirli Kullanın: Güvenli yol şartlarında, aracı 2500 – 3000 devir/dakika aralığında (genellikle 3. veya 4. viteste) sabit tutarak yaklaşık 20-30 dakika boyunca sürün.

• Ayağınızı Gazdan Çekin (Kompresör): Arada sırada güvenli şekilde ayağınızı gazdan tamamen çekerek aracın motor kompresörüne (vites içi yavaşlama) girmesini sağlayın. Bu esnada motora yakıt püskürtülmez ancak motordan yüksek miktarda oksijen egzoza gönderilir. Yüksek sıcaklık ve bol oksijen, filtredeki kurumları tamamen yakarak kül haline getirir.

2. Cihazla (Statik) Rejenerasyon (Servis Müdahalesi)

Eğer sürüş yapmanıza rağmen filtre açılmadıysa veya doluluk oranı kritik seviyeyi geçtiği için araç kendini korumaya (limp mode) aldıysa, bir servise gitmeniz gerekir.

• Araç arıza tespit cihazına (OBD) bağlanır.

• Bilgisayardan “GPF Rejenerasyonu” komutu verilir.

• Araç park halindeyken bilgisayar kontrolünde kendi kendine devrini yükseltir, ateşleme zamanlamasını değiştirir ve egzozu aşırı ısıtarak filtreyi temizler.

3. Sökülerek Kimyasal ve Ultrasonik Temizlik

Eğer filtre uzun süre temizlenmediyse, kurumlar artık yanmayan sert “kül” tabakasına dönüşmüş olabilir veya kalitesiz yakıt/yanlış motor yağı kullanımı yüzünden tıkanmıştır. Bu durumda yakarak temizleme işe yaramaz:

• GPF ünitesi araçtan tamamen sökülür.

• Filtrenin içine kurum ve külleri çözen özel kimyasal sıvılar enjekte edilir.

• Filtre, özel partikül temizleme makinelerine bağlanır. Bu makineler basınçlı sıcak su, hava ve ultrasonik dalgalar kullanarak içerideki tüm kalıntıları geriye doğru yıkayarak dışarı atar.

• Filtre kurutulup tekrar araca monte edilir ve adaptasyon ayarları yapılır.

GPF’in Tekrar Tıkanmasını Önlemek İçin Ne Yapmalı?

• Doğru Motor Yağı Kullanın: En kritik kural budur. GPF’li benzinli araçlarda kesinlikle Düşük SAPS (Sülfatlı Kül, Fosfor, Kükürt) özellikli ve üreticinin tam onay koduna sahip (Örn: VW 508.00, BMW LL-17 FE+, ACEA C5/C6 vb.) yağlar kullanılmalıdır. Standart yağlar yandığında çıkan kül filtreyi kalıcı olarak tıkar.

• Yüksek Kaliteli Yakıt Seçin: Kükürt oranı düşük, bilindik istasyonlardan yakıt alın.

• Haftada Bir Uzun Yol Yapın: Aracınızı sadece çok kısa mesafelerde kullanıyorsanız, haftada veya iki haftada bir motorun tam ısınacağı ve kurumları yakacağı 20-30 dakikalık akıcı sürüşler yapın.

İLGİLİ YAZI: Partikül sıvısı biterse ne olur ?