Aracınıza LPG taktırmayı düşünüyorsanız bu sistem hakkında yeterli bilgiye sahip olmanız gerekiyor. Günümüzde yükselen benzin fiyatları nedeniyle LPG’li araç sayısı gün geçtikçe artıyor. Kimilerine göre araç performansının düşmesine birçok kapalı otoparkta üvey evlat muamelesi görmesine rağmen ülkemizde ki yakıt gerçeğinin bir yansıması olarak karşımıza çıkıyor.
Gelişen teknoloji ile birlikte her türlü araca takılabilen bu sistemin birçok ince detayı bulunmaktadır. Bu detaylardan birisi de sigorta sisteminin önemidir. Sigorta araç ile doğru şekilde bağlanmamışsa ya da amper derecesi düşük olarak yapılmışsa bu büyük bir hatanın oluşmasına neden olacaktır. Bu noktada dikkatli hareket etmek gerekiyor.
İlk olarak LPG sigortasının kaç amper olması gerektiğinin bilgisini verelim. Eğer yanlış amper derecesi takılırsa olabilecek durumlardan bahsedelim. LPG ustaları bu konuda amper derecesinin 7 amperin altında olmaması gerektiği görüşünde birleşiyor.
Olması gereken miktar’ın ise 10 amper olması gerektiğini belirtiyorlar. Bu dereceler arasında olması en doğru tercih olarak görülüyor. Ne üzerinde olması ne de bu derecelerden düşük olması gerekiyor. Özellikle amper derecesinin yüksek olması bazı sorunların yaşanmasına neden olabiliyor. Yüksek amper miktarına sahip LPG’li araçlarda ECU enjektöründe ve valflerinde yaşanabilecek yüksek akım nedeniyle ciddi arıza yaşanabilmektedir.
Bu nedenle sigorta takarken ya da arızalanmış olan sigorta değiştirilirken yukarıda bahsettiğimiz değerlerin üzerinde takılmaması belirtilmektedir.
Düşük ampere sahip sigortalarda bu tür sorunların oluşması pek yaşanmaz ancak 7 amperin altında olan sigortaların da akım gücü yetersiz kalacağı için araca monte edilmesi tavsiye edilmez. Küçük bir parça olmasına rağmen sigorta sisteminde yaşanabilecek en ufak bir sorsun dahi sistemin tamamıyla çökmesine neden olabilmektedir.
Bu nedenle dikkatli hareket etmek ve eğer bu sistem de sorun varsa hızlıca değiştirmek gerekmektedir. Genelde LPG sistemlerinde sorun oluşmasına sigorta neden olabilmektedir. Sigortanın atmasına neden olabilecek birçok sorun baş gösterebilir.
Düşük amper, yüksek şarj, kablolarda gevşeklik yaşanması, kabloların su ile temas etmesi ve sıralı sisteme sahip araçlarda sigortanın atması gibi çok sayıda farklı neden bu duruma neden olabilir.
LPG Sigortası kaç amper olmalıdır ?
Aracınızdaki LPG (otogaz) sisteminde kullanılan sigortanın amper değeri, markaya ve tesisatın çektiği akıma bağlı olarak genellikle 7,5 Amper, 10 Amper veya 15 Amper olmalıdır.
İdeal değerler sistem türüne ve bileşenlere göre değişiklik gösterir:
Standart LPG Sigorta Değerleri
| LPG Tesisat Türü / Markası | İdeal Amper Değeri | Renk Kodu |
| Sıralı Sistemler (Atiker, Lovato, BRC vb.) | 10 Amper veya 15 Amper | Kırmızı (10A) / Mavi (15A) |
| Eski Nesil (Karbüratörlü / Tek Nokta) | 7,5 Amper veya 10 Amper | Kahverengi (7,5A) / Kırmızı (10A) |
| Yüksek Silindirli / Çift Kesicili Sistemler | 15 Amper veya 20 Amper | Mavi (15A) / Sarı (20A) |
Genel Standart: Türkiye’de binek araçlardaki sıralı sistem LPG kitlerinin büyük çoğunluğunda 10 Amper sigorta (kırmızı bıçak sigorta) standart olarak kullanılır.
Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar
-
Çok Düşük Amper Kullanılırsa (Örn: 5A): Araç gazda çalışırken veya kesici selenoid valfler devreye girdiğinde sigorta anında atar ve araç gazdan benzine geçer.
-
Çok Yüksek Amper Kullanılırsa (Örn: 25A – 30A): Sigorta atmaz ancak tesisatta kısa devre, bobin arızası veya kablo ısınması olduğunda sigorta devreyi kesemez. Bu durum LPG beyninin (ECU) yanmasına veya tesisatta yangın çıkmasına sebep olabilir.
-
Sürekli Sigorta Atıyorsa: Amperi büyütmek kesinlikle yanlış çözümdür. Sürekli sigorta atması; LPG kesici valflerinde kısa devre, depo multivalfinde sorun veya kablo tesisatının şasiye temas etmesinden kaynaklanır.
(Mevcut sigortanızın plastik gövdesi üzerindeki sayıdan veya renginden orijinal değerini kontrol ederek aynısıyla değiştirmeniz en güvenli yoldur.)
10 amper yerine 20 amper sigorta takılır mı?
Kesinlikle takılmamalıdır.
10 amperlik bir sigortanın yerine 20 amper sigorta takmak son derece tehlikelidir ve araç yangınlarına yol açabilecek en yaygın elektrik hatalarından biridir.
Neden Takılmamalı?
Sigortanın tek bir görevi vardır: Tesisatı ve bağlı cihazı korumak.
-
Kablolar Kalınlığa Göre Seçilir: Aracınızdaki LPG tesisatının kablo kalınlığı 10 ampere kadar olan akımı güvenle taşıyacak şekilde tasarlanmıştır.
-
Sigorta Erken Devreye Girmelidir: Tesisatta bir kısa devre veya aşırı yüklenme olduğunda, kablolar ısınmaya başlamadan önce 10 A sigorta atar ve elektriği keser.
-
20 Amper Takarsanız Ne Olur? Tesisattan 15-18 amper gibi tehlikeli bir akım çekildiğinde 20 A sigorta bunu “normal” algılar ve atmaz. Bu durumda aşırı ısınan kablo demeti erir, plastik aksamı yakar ve LPG ECU’sunun (beyninin) yanmasına veya tesisatta yangın çıkmasına neden olur.
Ne Yapmalısınız?
Temel Kural: Sigortanın amperi asla yükseltilmez. Yanmış bir sigorta sadece aynı amperdeki (10 A) yeni bir sigorta ile değiştirilmelidir.
Eğer 10 amperlik sigorta takar takmaz veya kısa süre sonra tekrar atıyorsa:
-
Bu durum tesisatta bir arıza (kısa devre) olduğunun kesin göstergesidir.
-
Genellikle LPG kesici valflerinin (selenoid) bobinlerinde yanma veya kabloların şasiye (metale) temas etmesi buna sebep olur.
-
Amperi artırmak yerine bir otogaz servisinde kısa devrenin kaynağını tespit ettirmelisiniz.
LPG sigortası atarsa ne olur?
LPG sigortası attığında, LPG beynine (ECU) ve sistem bileşenlerine giden tüm elektrik akımı anında kesilir. Bu durumda karşılaşacağınız doğrudan sonuçlar şunlardır:
1. Araç Seyir Halindeyse: Doğrudan Benzine Geçer
Sıralı sistem araçlarda güvenlik yazılımı devreye girer. LPG ECU’sundan sinyal kesildiği an regülatör ve depo valfleri kapanır; araç tekleme yapmadan veya çok hafif bir silkeleme ile otomatik olarak benzine geçer.
2. LPG Gösterge Düğmesi Tamamen Söner
Torpidodaki veya direksiyon yanındaki LPG anahtarının (yakıt seçici düğme) üzerindeki tüm ışıklar tamamen söner. Düğmede hiç elektrik yokmuş gibi durur; gaz seviye ışıkları yanmaz, ikaz sesi veya ötmeleri durur.
3. Araç Durur Vaziyetteyse veya İlk Çalıştırmada
Araç zaten benzinle çalışıp ısınınca gaza geçen bir sistemse, ısı eşiğine gelse bile LPG’ye hiç geçiş yapamaz. Doğrudan benzinde çalışmaya devam eder.
Sigorta Attığında Yolda Kalır mısınız?
-
Benzin Deponuzda Yakıt Var: Yolda kalmazsınız. Araç sorunsuz şekilde benzinle çalışmaya ve gitmeye devam eder.
-
Benzin Deponuz Boş veya Benzin Pompanız Arızalıysa: Araç benzine geçemeyeceği veya çalışamayacağı için motor stop eder ve yolda kalırsınız.
Özetle: Sigortanın atması hayati bir güvenlik mekanizmasıdır. LPG sistemini devre dışı bırakarak olası bir elektrik yangınını veya tesisat hasarını önler. Aynı amperde (genellikle 10A) yeni bir sigorta takıp denemeniz gerekir; yine atarsa tesisatta kısa devre aramak şarttır.
LPG sigortası neden atar ?
LPG sigortasının atması, tesisatta aşırı akım çekildiğini veya kısa devre meydana geldiğini gösterir. Sigortanın atmasının en sık karşılaşılan nedenleri şunlardır:
1. Solenoid Valf (Gaz Kesici Bobin) Arızaları
LPG sisteminde önde (regülatör/kesici üzerinde) ve arkada (depo şamandırasında) elektromanyetik bobinli valfler bulunur.
-
Zamanla bu bobinlerin içindeki sarımlar ısınarak yıpranır veya aşırı yük altında kısa devre yapar.
-
Araç gaza geçmeye çalıştığı an bobin yüksek akım çeker ve sigorta anında atar.
2. Alt Tesisat Kablolarının Şasiye Temas Etmesi
-
Depodan (bagajdan) öndeki motora ve LPG ECU’suna giden elektrik kabloları aracın altından geçer.
-
Aracın altını bir yere sürttüğünüzde veya kablo izolasyonu egzoz sıcağından/sürtünmeden eridiğinde, artı (+) kablo aracın kaportasına (şasiye) değerek kısa devre oluşturur.
3. Tesisata veya LPG Düğmesine Su Kaçması
-
Motor yıkatıldığında, şiddetli yağmurda sürüş yapıldığında veya araç içine su girdiğinde LPG düğmesi ya da motor bölümündeki soketler ıslanabilir.
-
Islanan elektronik bileşenler kısa devreye yol açarak sigortayı attırır.
4. LPG ECU’su (Beyin) veya Enjektör Kısa Devresi
-
Sıralı sistemlerde LPG ECU’sunun içindeki chiplerin yanması veya LPG enjektör bobinlerindeki elektriksel arızalar sigortanın atmasına neden olur.
5. Şarj Dinamosu Konjektör Arızası (Yüksek Voltaj)
-
Şarj dinamosunun konjektörü bozulup araca 14.5 Volt’un üzerinde yüksek şarj gönderirse, hassas LPG sistemi korunmak amacıyla sigorta üzerinden yüksek akım çekip sigortayı attırabilir.
6. Akü Takviyesi Yapılması
-
Kışın veya akü bittiğinde başka bir araçtan takviye yapıldığında oluşan anı voltaj sıçramaları düşük amperli LPG sigortasını yakabilir.
7. Yanlış (Düşük) Amper Sigorta Kullanımı
-
Sistem için 10 Amper gerekip de yerine 5 Amper veya 7.5 Amper sigorta takıldıysa, valfler açıldığında çekilen normal akım bile bu sigortayı eritecektir.
Özet Ne Yapılmalı?
Sigortayı değiştirdiğiniz halde takar takmaz tekrar atıyorsa kesinlikle daha yüksek amperli bir sigorta takmayın. Arızalı bir valf bobini, erimiş bir kablo veya kısa devre yapan bir parça vardır. Bir otogaz servisinde osiloskop/multimetre ile kısa devrenin yeri tespit edilmelidir.
Atan LPG sigortasının arızasını bulmak için adım adım arıza tespiti nasıl yapılır?
LPG sigortası yeni takıldığı an veya araç gaza geçer geçmez tekrar atıyorsa, tesisatta net bir kısa devre var demektir. Bir otogaz servisine gitmeden önce basit araç-gereçlerle (veya bir multimetre yardımıyla) arızanın kaynağını adım adım tespit edebilirsiniz.
Adım Adım LPG Kısa Devre Tespiti
Arıza Tespiti Sonrası Ne Yapılmalı?
-
Eğer bobin arızalıysa: Sadece arızalı olan 12V selenoid bobini sökülüp yenisiyle değiştirilir (oldukça ucuz ve pratik bir parçadır).
-
Eğer kablolar şasiye temas ediyorsa: Açıkta kalan ve kaportaya değen kablo izole bant ile sarılıp koruma kılıfına alınır.
-
Eğer bobinler sökülse dahi sigorta atıyorsa: LPG kablo demetinde veya direkt LPG ECU’sunda dahili kısa devre vardır, aracın bir otogaz servisinde bilgisayara bağlanması gerekir.
BRC LPG sigortası nerede ?
BRC LPG sistemlerinde sigorta, aracın orijinal sigorta kutusunun içinde yer almaz. BRC tesisatı sonradan eklendiği için sigorta, doğrudan LPG kablo demeti üzerine monte edilen harici bir soketin içindedir.
Sigortayı bulmak için motor kaputunu açıp aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:
BRC LPG Sigortasının Bulunduğu Noktalar
-
Akü Çevresi (En Yaygın Yer):
-
BRC tesisatı elektriğini doğrudan aküden alır. Akünün pozitif (+) kutup başından veya hemen yakınındaki kalın kırmızı/siyah kablo demetinden çıkan ince bir kablo hattı bulunur.
-
Bu kabloyu takip ettiğinizde, akünün 10–30 cm yakınında, üzerinde plastik koruma kapağı bulunan siyah veya şeffaf bir sigorta soketi (yuvası) göreceksiniz.
-
-
LPG ECU’sunun (Beyninin) Yanı:
-
Motor bölümünde genellikle amortisör kulesinin yanına, radyatör paneline veya far arkasına monte edilen BRC ECU kutusunun hemen girişindeki kablo demetini kontrol edin. Sigorta kılıfı ECU soketlerinin yakınına sabitlenmiş olabilir.
-
-
Görünümü Nasıl?
-
Siyah, kauçuk/plastik su geçirmez kapaklı küçük bir kutucuk şeklindedir. Kapak açıldığında içerisinde bıçak tipi (standart otomobil sigortası) bulunur. BRC sistemlerinde genellikle 10 Amper (Kırmızı) veya 15 Amper (Mavi) sigorta kullanılır.
-
Atiker LPG sigortası kaç amper ?
Atiker LPG sistemlerinde fabrika standartı ve önerilen değer 10 Amper (kırmızı renkli bıçak sigorta) değerindedir.
Sistemin kurulduğu kitteki valf sayısına veya araç tipine göre kullanım detayları şöyledir:
Atiker Sistemlerinde Sigorta Değerleri
-
Atiker Sıralı Sistemler (Fast, Microfast, Nanofast, Grand, Fastness vb.): 10 Amper
-
Atiker Karbüratörlü / Tek Nokta Sistemler: 7,5 Amper veya 10 Amper
-
Çift Depo / Çift Kesicili veya Yüksek Silindirli Özel Sistemler: Nadiren de olsa 15 Amper
Nerede Bulunur?
Atiker tesisatında sigorta, motor kaputunun altında akünün artı (+) kutup başından çıkan kırmızı kablonun üzerindeki siyah veya şeffaf koruma soketinin içerisindedir.
Uyarı: 10 Amperlik orijinal sigorta attığında arızayı çözmek için sakın 20A veya 30A sigorta takmayın. Atiker LPG beyni (ECU) hassas bir elektronik kart taşıdığı için yüksek amperli sigorta tesisattaki bir kısa devrede veya aşırı ısınmada atmayarak LPG beyninin yanmasına sebep olabilir.
