Araç sahipleri bazı terimleri araç alıp satarken öğrenirler. Örneğin, ilanlarda yaygın olarak yer alan bel altında temizlik boyası var, kaput sök-tak, aracımda gamze var, podyelerde oynama yok gibi kavramların ne manaya geldiğini ancak detaylı bir araştırma sonucu öğrenirsiniz.

Ekspertiz raporunda yer alam st, em veya tb gibi terimler de ilk okunduğunda kulağa anlamsız gelir. Fakat bu tür gözden kaçabilecek şeyler araç alım satımlarında ciddi zararlara uğramanıza sebep olur.

Ekspertiz raporunda st ne demek ?

Ekspertiz raporunda yer alan st kısaltması “Sök-tak” manasına gelir. Yani parça yerinden çıkarılmış, tamir edilip daha sonradan yerine takılmıştır.

Sökülen ve daha sonra yerine takılan parçanın orijinal olup olmadığı ise ekspertiz raporunda özel olarak açıklanmadıkça anlaşılamayabilir.

Şu ihtimaller olabilir:

• Orijinal parça sökülmüştür, tamir edilip yerine takılmıştır.
• Parça önceden değişmiştir, tamir edilip yerine takılmıştır.
• Parça önceden değişmiştir veya orjinaldir, sökülüp yerine başka bir parça takılmıştır. Yani parça değişmiştir.

Sök-tak = değişen diye bir şey yoktur fakat genel olarak algı sök-tak ile parça değişmesi alıcılarda yaklaşık aynı şeye tekabül etmektedir.

Bu hususu vurgulamak için bazı satıcılar “orijinal sök-tak” şeklinde açıklama yaparlar.

Kaput sök tak neden yapılır ?

Aracın kaput, bagaj kapağı ve kapı gibi parçaları sök-tak işlemine en fazla tabi tutulan parçalarıdır.

Kaputun sökülüp takılmasının yaygın bir sebebi boyamaktır. Araç boyanırken kaput sökülmüş, boyandıktan sonra da yerine takılmış olabilir.

Diğer bir sebep ise göçük düzeltme işlemi nedeniyle kaputun yerinden çıkarılmasıdır.

Sök tak nasıl anlaşılır ?

Ekspertiz raporunda yer alan st kısaltılması o parçanın sökülüp takıldığını gösterir. Parçanın orijinal veya boyalı olup olmaması ise ayrı bir durumdur.

Eğer elinizde ekspertiz raporu yok ise bir parçada sök tak olduğunu anlamak için bağlantı yerlerini kontrol etmek gerekir. Sök takılan parça cıvata ve menteşelerin renk farklılıklarından anlaşılabilecektir.

Sök tak değer kaybı ne kadardır ?

Bir parçanın sökülüp yeniden takılması, isterse hiçbir işlem görmesin, değer kaybına sebebiyet verir. Bir parçanın değişmesi akla kazayı akla getirir ve kazalarda (özellikle de ön taraftan yapılan kazalarda) darbe nedeniyle aracın görünmeyen kısımlarında da hasar oluşabilecek ve bu da çeşitli arızaları tetikleyebilecektir.

Bu nedenle “değişen parça” araca değer kaybettirir. Sök-tak ise kaza olmadan da olabilecek bir işlemdir. Mesela boyama nedeniyle veya kaputa birinin oturmasına bağlı olarak göçük olması halinde de kaputun yerinden çıkarılıp işlemden sonra yerine takılması söz konusu olabilir.

Bu nedenle bir parçanın değişmesi ile orjinalinin sökülüp takılması aynı değildir. Sök-tak işlemi, parça değişimi kadar aracın değerinden eksiltme yapmaz.

Ekspertiz raporunda boyalı st ne demek?

Ekspertiz raporunda bir parça için “Boyalı ST” (veya bazı raporlarda yan yana B / ST) ifadesi kullanılmışsa, bu durum o parçanın “Boyalı ve Sökülmüş-Takılmış” olduğu anlamına gelir.

Buradaki kısaltmaların tam açılımı şudur:

• Boyalı (B): Parçanın orijinal fabrika boyasının üzerine sonradan tekrar boya yapıldığını gösterir.

• ST (Sök-Tak): Parçanın (kaput, kapı veya çamurluk gibi) fabrikada sıkılan orijinal vidalarından anahtar yardımıyla söküldüğünü, üzerinde işlem yapıldıktan sonra tekrar yerine takıldığını ifade eder.

Bu Durum Neden Olur? (Senaryolar)

Ekspertiz uzmanı vidalardaki anahtar izlerinden parçanın söküldüğünü anlar, mikron cihazıyla da boyandığını tespit eder. Bu durum genellikle şu iki sebepten kaynaklanır:

1. Dışarıda Rahat Onarım (Masum Senaryo): Parçadaki hasar (örneğin derin bir sürtme veya göçük) araç üzerindeyken rahatça düzeltilemeyecek veya boyanamayacak bir yerdedir. Usta parçayı söküp tezgah üzerinde düzeltmiş, boyamış ve yerine geri takmıştır.

2. Çıkma Parça / Değişim Şüphesi (Riskli Senaryo): Araç kaza yaptığında o parça ağır hasar görmüş ve düzeltilemeyecek durumdadır. Hurda veya başka bir araçtan aynı renk orijinal çıkma parça bulunup araca takılmıştır. Ancak renk tam tutmadığı veya parça çizik olduğu için araç üzerinde yeniden boyanmıştır.

Alırken Nelere Dikkat Etmelisiniz?

• Hangi Parçada Olduğu Çok Önemli: Eğer “Boyalı ST” ifadesi plastik tamponda veya ön/arka çamurluklardaysa bu durum genellikle büyük bir sorun teşkil etmez. Ancak Kaput veya Kapılarda ise daha dikkatli olmak gerekir.

• İç Kısımları Kontrol Edin: Parçanın söküldüğü yerin hemen arkasındaki şasi, podye, direkler veya dikiş izleri (silikonlar) orijinal mi, yoksa orada da boya ve işlem var mı? Eğer iç kısımlar tertemizse, parça sadece yüzeysel bir kaza sebebiyle sökülüp boyanmıştır ve korkulacak bir durum yoktur.

Kısacası; parça orijinaldir (değişmemiştir) diyebiliriz ancak sökülüp boyandığı için raporda “Değişen” sınırına yakın, değer kaybı yaratabilecek bir işlem olarak kayda geçer.

Ekspertiz raporunda PP B ne demek ?

Ekspertiz raporunda “PP B” ifadesi, genellikle “Plastik Parça Boyalı” anlamına gelir.

Buradaki harflerin detaylı açılımı şu şekildedir:

• PP: Plastik Parça (Ön tampon, arka tampon veya bazı araçlardaki plastik çamurluklar/marşpiyeller).

• B: Boyalı.

Ekspertiz Raporlarında “PP” Neden Ayrı Belirtilir?

Oto ekspertiz firmaları, aracın metal aksamı (kaput, kapılar, tavan vb.) ile plastik aksamını (tamponlar) birbirinden kesin bir şekilde ayırır. Bunun iki temel sebebi vardır:

1. Mikron Cihazı Plastikte Çalışmaz: Ekspertiz uzmanlarının boya kalınlığını ölçmek için kullandığı mikron ölçüm cihazları (manyetik cihazlar) yalnızca metal ve alüminyum yüzeylerde çalışır. Plastik parçaların boyalı olup olmadığı cihazla değil, uzmanın gözle ve ışıkla yaptığı fiziki kontrol sayesinde anlaşılır.

2. Değer Kaybı Yaratmaz: Türkiye’deki ikinci el piyasasında plastik tamponların boyanması veya değişmesi hasar kaydı (Tramer) çıksa bile değer kaybı olarak kabul edilmez. Kaldırıma sürtme, taşa çarpma gibi günlük kullanıma bağlı küçük olaylardan ötürü tamponlar çok sık boyanır.

Özetle;

İncelediğiniz araçtaki “PP B” ibaresi, büyük ihtimalle ön veya arka tamponun boyalı olduğunu gösteriyordur. Tamponun arkasındaki panel, şasi veya demir korumalar gibi metal iskelette bir işlem yoksa, bu durum araç için bir kusur veya değer kaybı sayılmaz; gönül rahatlığıyla yaklaşabilirsiniz.

Ekspertiz raporunda st değer kaybı hesaplama

Ekspertiz raporunda yer alan ST (Sök-Tak) işleminin araçta yaratacağı değer kaybı, tek bir sabit ücrete veya yüzdeye bağlı değildir. Bu durum, piyasa koşullarına, aracın marka/modeline ve en önemlisi Sök-Tak işleminin neden yapıldığına göre değişkenlik gösterir.

Türkiye ikinci el otomobil piyasasındaki genel teamüllere ve sigorta eksperlerinin hesaplama kriterlerine göre ST işleminin değer kaybına etkisini şu şekilde özetleyebiliriz:

1. Parçanın Boya Durumuna Göre Değer Kaybı (En Kritik Kriter)

Ekspertiz raporunda “ST” ibaresinin yanında yazan diğer harfler değer kaybının boyutunu belirler:

• Sadece Sök-Tak Var (Boya Yok – Orijinal): Parça sökülmüş ancak boyanmamıştır. Genellikle fabrikasyon bir ayarsızlığı düzeltmek (ayar sök-takı) veya kuru çekiçle boyasız göçük düzeltme yapmak için sökülmüştür. Bu durum piyasada neredeyse hiç değer kaybı yaratmaz veya çok sembolik bir pazarlık payı (%1 – %2) oluşturur.

• Sök-Tak ve Boyalı (ST / B): Parça sökülüp dışarıda boyanmış ve geri takılmıştır. Bu durum, piyasada “Değişen” muamelesine yakın algılanır. Alıcılar “Acaba orijinal çıkma parça ile mi değiştirildi?” şüphesine düştüğü için araçta %3 ila %7 arasında bir değer kaybı oluşabilir.

2. İşlemin Yapıldığı Parçaya Göre Değer Kaybı

Aracın iskeletine olan yakınlık ve parçanın önemi, değer kaybı oranını doğrudan etkiler:

3. Aracın Genel Durumu ve Segmenti

• Lüks ve Yeni Araçlar: 1-2 yaşında, yüksek bütçeli veya premium segment (BMW, Mercedes, Audi vb.) araçlarda kaput veya kapıdaki bir Sök-Tak işlemi, alıcı kitlesi çok titiz olduğu için ciddi nakit değer kayıplarına (100.000 TL ve üzeri) yol açabilir.

• Yaşlı ve Ekonomik Araçlar: 10 yaş ve üzeri, piyasada çok dönen ekonomik araçlarda (Fiat Egea, Renault Clio vb.) iç kısımlar işlemsiz olduğu sürece yüzeysel bir sök-tak boya işlemi çok büyük bir değer kaybı yaratmaz, sadece ufak bir pazarlık argümanı olur.

⚠️ Özetle Satın Alırken Ne Yapmalısınız?

Eğer beğendiğiniz araçta “ST” parça varsa, satıcıdan bu işlemin hasar fotoğraflarını talep edin. Eğer işlem sadece basit bir sürtme/göçük nedeniyle yapılmışsa, bunu bahane ederek piyasa değerinin %3 – %5 altında bir fiyata aracı kapatmaya çalışabilirsiniz. Bu, alırken sizin için bir avantaja dönüşür.

İLGİLİ YAZILAR:

Boyasız göçük düzeltme ekspertizde çıkar mı ?

Boyasız göçük düzeltme araç değer kaybı nedir ?

Dolu hasarı aracın değerini ne kadar düşürür ?