LPG’li araçlarda farklı nedenlerden dolayı başlıkta belirtilen aracın silkelenmesi veya gaz yememe sorunu yaşanabilir. Bu sorunlar sistemin sıralı sistem ya da düz sistem olmasına göre değişik nedenlerden dolayı yaşanabilir. Sorun tamamıyla LPG’den oluşacak diye bir neden olmadığını belirtelim.

Motorda yaşanabilecek sorunlarda bu sistem üzerinden teklemelerin yaşanmasına neden olacaktır. Araçtan yeterli performansın alınmamasına ve yolculuğun çok kötü geçmesine neden olabilir. Sürekli bu şekilde kullanılması da sorunun daha büyük nedenlere yol açmasına neden olabilir o nedenle sorunların kısa sürede çözülerek araçta daha büyük hasarların oluşmasının önüne geçilmelidir.

Motor sisteminde yaşanan teklemeler farklı nedenlerden olabilir. 4 mevsimim yaşandığı noktalarda özellikle kış ayları öncesinde motor kontrol edilmeli ve hatalı parçalar tespit edilerek değiştirilmesi gerekmektedir. Subap ve sente ayarı da dikkat edilmesi gereken yerler arasındadır.

Bu ayarlar uzun süre kontrol edilmezse kendisini değiştirme özelliğine sahiptirler. Motorun suyunda yaşanan eksiklikte buna neden olabilir. Su eksikliği nedeniyle LPG beyni yeterli derecede ısınamayacağından yakıtın yanma odasına daha fazla gitme durumu yaşanabilir.

Bu da tekmelere neden olabilir. Eksoz manifold noktasında oluşacak bir kaçakta teklemeye neden olabilir. Eğer burada bir kaçak söz konusuysa gaz kokusu duyulacaktır. Elektrik tesisatında sorun olması da aracın kötü yollarda giderken teklemesine neden olabilir.

LPG sisteminde yaşanabilecek sorunlarda direkt olarak teklemelere neden olabilir. LPG ayarının yanlış yapılması özellikle aracın kalkış anında teklemelere neden olur. Düzensiz gaz akışının ortadan kalkması için ayar tekrar gözden geçirilmelidir. Gaz filtresi de mutlaka kontrol edilmelidir.

Uzun süre değiştirilmeyen bu filtre seyir halindeyken tıkanıklığa neden olarak teklemeye neden olabilir. LPG’nin elektrik tesisatının genelinde yaşanabilecek sorunlarda buna neden olabilir. Bu durum tüm sigorta sistemini kontrol edilerek farkına varılması ile temizlenebilir.

LPG beyninin zamanının tükenmesi de bu soruna neden olabilir. Her parçanın olduğu gibi LPG beyninin de bir ömrü bulunmaktadır. Ömrünü dolduran beyin değiştirilerek sorun çözülebilir. Bozulan beyin gazın düzensin gönderilmesine neden olacağı için tekleme ve silkeleme durumu yaşanabilir.

LPG li araç gaz yemiyor ve silkeleme yapıyorsa nedenleri:

LPG’li bir aracın gaz yememesi, hızlanırken boğulması ve silkeleme (tekleme) yapması; çok büyük oranla ateşleme sistemi arızaları veya yakıt/hava karışımındaki dengesizliklerden kaynaklanır.

LPG, benzine göre tutuşma sıcaklığı daha yüksek ve yanma odağı hassas bir yakıttır. Bu nedenle benzinle çalışırken hissetmediğiniz ufacık bir ateşleme zayıflığı, araç LPG’ye geçtiğinde kendini doğrudan silkeleme ve gaz yememe olarak gösterir.

En Yaygın 5 Neden ve Çözümleri

1. Ateşleme Sistemi (Buji, Buji Kablosu, Bobin)

Silkelemenin %80 nedeni ateşleme sistemidir.

• Bujiler: Buji tırnak aralığı zamanla açılır veya buji kurum bağlar. LPG’de kıvılcım zayıf kalırsa silindirdeki gaz yakılamaz ve araç yük altındayken (gaza basınca) silkeleme yapar.

• Ateşleme Bobini & Buji Kablosu: Bobinde çatlak veya kablolarda atlama (kaçak) varsa, yüksek devirde veya gaza aniden basıldığında silindir boşa düşer.

• Çözüm: LPG’li araçlarda bujilerin tırnak aralığı benzine göre biraz daha dar tutulur. Çift tırnak yerine LPG uyumlu tek tırnak veya İridyum buji tercih edilmeli, bujiler ve kablolar kontrol edilmelidir.

2. LPG Enjektör Arızası veya Tıkanıklığı

LPG enjektörleri zamanla yakıttaki pislikler nedeniyle tıkanır veya iç mekanizması aşınır.

• Belirti: Enjektörlerden biri veya birkaçı düzensiz gaz püskürttüğünde silindirlerin gücü eşit olmaz. Araç özellikle rölantide ve düşük devirde silkeler, gaza basınca geç tepki verir.

• Çözüm: LPG enjektör debi ayarı yaptırılmalı, tıkalıysa enjektör kütüğü temizlenmeli veya değiştirilmelidir.

3. LPG Filtrelerinin Tıkanması

LPG sisteminde biri regülatör girişinde (sıvı faz), diğeri enjektör öncesinde (gaz faz) olmak üzere 2 adet filtre bulunur.

• Belirti: Tıkanmış filtreler, gaza aniden bastığınızda motorun ihtiyacı olan gaz akışını engelleyerek fakir karışıma düşürür. Motor çekişten düşer ve boğulur.

• Çözüm: LPG filtreleri her 10.000 – 15.000 km’de bir değiştirilmelidir.

4. Vakum Kaçağı (Hava-Yakıt Karışımı Bozulması)

LPG sisteminde manifoldu delen nozulların etrafındaki hortumlar zamanla ısıdan sertleşip çatlayabilir.

• Belirti: Manifolttan içeriye ekstra kontrolsüz hava girmesi (yalancı hava), LPG-hava oranını bozar. Araç gaz yemez, rölantide dalgalanma ve hızlanırken silkeleme yapar.

• Çözüm: Motor çalışırken LPG hortumları ve vakum bağlantıları kaçak test spreyi ile kontrol edilmelidir.

5. LPG Harita (Ayar) Bozukluğu & Regülatör (Diyafram) Arızası

• LPG Ayarı: Aracın LPG haritası bozulmuşsa, gaza basıldığında LPG ECU’su ya fazla gaz gönderip motoru boğar ya da eksik gaz gönderip tekleterek gaz yememesine yol açar.

• Regülatör: Regülatörün içindeki kauçuk diyafram zamanla sertleşip patlayabilir. Sabit basınç sağlayamadığı için ani hızlanmalarda gaz basıncı düşer.

Ne Yapmalısınız? (Hızlı Teşhis Sırası)

1. Benzinde Deneyin: Aracınızı benzine alın ve birkaç kilometre sürün.

   • Benzinde de silkeleme varsa: Sorun %100 aracın kendi ateşleme sistemindedir (Buji, Kablo, Bobin).

   • Benzinde sorun yok, sadece LPG’de yapıyorsa: Sorun LPG enjektörleri, LPG filtresi veya LPG harita/basınç ayarındadır.

2. LPG Filtre Değişimi & Yol Ayarı: LPG servisine gidip filtreleri değiştirtin ve kalibrasyon (yol haritası ayarı) yaptırın.

LPG’li araçlarda buji seçimi nasıl yapılır ve buji tırnak aralığı kaç mm olmalıdır?

LPG, benzinli motorlara kıyasla yanma odasında daha yüksek bir elektrik direnci oluşturur ve yanma sıcaklığı daha yüksektir. Bu durum zayıf bir kıvılcımın gazı tutuşturmasını zorlaştırır. Dolayısıyla LPG’li araçlarda doğru buji seçimi ve tırnak aralığı hayati önem taşır.

1. LPG’li Araçlarda Buji Tırnak Aralığı Kaç mm Olmalıdır?

Standart benzinli bujilerin tırnak aralığı genellikle 0.9 mm – 1.1 mm civarındadır. Ancak LPG’nin yüksek elektrot direnci nedeniyle bu aralıkta ateşleme bobini zorlanır ve sarsıntılı çalışma/tekleme yaşanır.

• Aralığı Düşürme Standardı: Standart benzin bujisi kullanılıyorsa, tırnak aralığı sentil çakısı ile yaklaşık 0.1 mm – 0.2 mm daraltılarak 0.7 mm – 0.8 mm seviyesine getirilir.

• Fabrikasyon LPG/İridyum Bujiler: Özel olarak üretilen LPG bujileri (NGK Laser Line, Bosch LPG vb.) zaten fabrikadan 0.7 mm – 0.8 mm aralığında ve ince elektrotlu olarak çıkar. Bunların tırnak aralığı ile elle oynanmamalıdır.

Neden Daraltılır?: Tırnak aralığı daraldığında, ateşleme bobininin kıvılcım sıçratmak için harcaması gereken voltaj düşer. Bu da bobinin ömrünü korur ve gaza basıldığında oluşan silkelemeyi önler.

2. Buji Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?

LPG’li araçlarda buji seçerken şu kıstaslara dikkat edilmelidir:

A. Tırnak Yapısı (Tek Tırnak vs. Çift/Çok Tırnak)

• Tek Tırnak Tercih Edilmelidir: Çift veya çok tırnaklı standart bujilerde kıvılcım iki tırnak arasında bölünür veya aralık daraltması yapılamaz. Tek tırnaklı bujiler kıvılcımı tek bir noktada yoğunlaştırarak gazı daha net tutuşturur.

B. Buji Malzemesi (İridyum / Platin vs. Standart Nikel)

• İridyum / Platin Bujiler (Önerilen): LPG’nin yüksek yanma sıcaklığına standart nikel bujiler dayanamaz ve elektrotları çabuk erir. İridyum ve platin bujiler yüksek sıcaklığa dayanıklıdır, erime yapmaz ve kıvılcımı çok daha kararlı iletir.

• Standart Nikel Bujiler: Kullanılabilir ancak değişim ömrü benzindeki gibi 30.000 km değil, ortalama 10.000 – 15.000 km seviyesine düşer.

C. Isı Değeri (Soğuk Buji Mantığı)

LPG yanma odasını daha çok ısıttığı için motor üreticisinin önerdiği buji değerinden 1 derece daha soğuk (Heat Range) buji seçmek, erimelerin ve erken ateşlemenin (detonasyon) önüne geçer.

Özet Tavsiye

1. Bütçeniz elveriyorsa aracınızın motor koduna uygun İridyum / Platin (Tek Tırnak) LPG Bujisi alın. Fabrikasyon aralığını bozmadan takın.

2. Standart orijinal buji kullanacaksanız, sentil çakısı yardımıyla tırnak aralığını 0.7 – 0.8 mm seviyesine ayarlatarak taktırın ve her 15.000 km bakımında yenileyin.

LPG enjektörünün arızalı veya tıkalı olduğu nasıl anlaşılır, belirtileri nelerdir?

LPG enjektörleri, LPG ECU’sundan gelen sinyalle açılıp kapanarak gazı silindirlere püskürten elektromekanik parçalardır. Yakıttaki parafın (yağlı birikinti) ve filtrelerin zamanında değişmemesi nedeniyle iç poyraları tıkanır veya bobinleri aşınır.

1. Belirtiler (Arıza Nasıl Hissedilir?)

• Rölantide Düzensiz Çalışma ve Titreşim: Motor rölantide çalışırken araç aşırı sarsılır. Tıkalı enjektörün bağlı olduğu silindir az yakıt aldığı için motor “üç silindir” gibi topallayarak çalışır.

• Gaza Basınca Geç Tepki ve Silkeleme: Hızlanmak istediğinizde araç önce boğulur, ardından ani bir silkeleme ile ivmelenir.

• Motor Arıza Lambasının Yanması (Misfire / Fakir Karışım): Araç ECU’su ilgili silindirde yanma gerçekleşmediğini algılar ve P0300 (Genel misfire) veya P0171 (Fakir karışım) arıza kodunu yakar.

• Ses Değişimi (Enjektör Şakırtısı): LPG enjektörleri normalde hafif bir “tık-tık-tık” dikiş makinesi sesiyle çalışır. Arızalandığında ya bu ses tamamen kesilir (kilitlenmiş) ya da çok yüksek bir şakırtı sesi çıkartır.

• Benzinde Sorunsuz, LPG’de Sorunlu Çalışma: En net ayırt edici özelliktir. Araç benzine alındığında pürüzsüz çalışıyorsa sorun ateşlemede değil, doğrudan LPG enjektörlerindedir.

2. Evde ve Serviste Kolay Test Yöntemleri

A. Hortum Sıkma (Körleme) Testi

1. Motoru LPG’de rölantide çalıştırın.

2. LPG enjektör kütüğünden manifolda giden 4 ayrı siyah gaz hortumunu bir karga burun veya pense yardımıyla sırayla tek tek sıkarak gazı kesin.

3. Sonucu Gözlemleyin:

   • Sağlam enjektörün hortumunu sıktığınızda motor devri iyice düşer ve sallantı artar (çünkü çalışan silindiri durdurdunuz).

   • Arızalı/Tıkalı enjektörün hortumunu sıktığınızda motorun çalışmasında hiçbir değişim olmaz (çünkü o silindir zaten çalışmıyordu). Böylece hangi gözün arızalı olduğunu bulursunuz.

B. Yazılım İle Enjektör Kapatma (Servis Testi)

LPG servisinde bilgisayara bağlandığında, ustayazılım üzerinden enjektörleri sırayla kapatır. Silindir benzin/LPG süreleri karşılaştırılarak debisi düşmüş veya kilitlenmiş enjektör kalibre edilir ya da değiştirilir.

Çözüm Tavsiyesi: LPG enjektör kütüklerinde genellikle 4 göz tek bir ray üzerindedir. Tek bir göz arızalandığında sadece o gözü değiştirmek mümkün olsa da, diğer gözlerin de benzer km’ye sahip olması nedeniyle takımı komple değiştirmek veya piston/yay tamir takımı ile yenilemek uzun ömürlü çözüm sağlar.