Bir araçta marş basıyor ama araba çalışmıyorsa bu neden olur arızanın kaynağı neler olabilir ?

Benzinli araba marş basıyor ama çalışmıyorsa;

Benzinli bir aracın marş basmasına rağmen çalışmaması, motora yakıt, hava veya ateşlemenin ulaşmadığını ya da motor kontrol ünitesinin (ECU) bir engel tespit ettiğini gösterir. Marş motorunun dönmesi akünün tamamen bitmediğini gösterse de, motorun çalışması için bu yeterli değildir.

Sorunu çözmek için sırasıyla şu sistemleri kontrol etmek gerekir:

1. Ateşleme Sistemi Sorunları

Marş dönerken motor hiç homurdanmıyor, tamamen hissizce dönüyorsa ilk şüpheli ateşlemedir.

• Bujiler ve Buji Kabloları: Bujiler ömrünü tamamlamış, kurumlara boğulmuş veya ıslanmış (motor boğulmuş) olabilir.

• Ateşleme Bobini: Bobin arızalandığında bujilere gerekli yüksek voltajı gönderemez.

• Krank Mili Konum Sensörü (Devir Sensörü): En sık atlanan arızalardan biridir. Bu sensör arızalanırsa, ECU motorun döndüğünü algılayamaz ve ateşleme ile yakıt enjeksiyonunu tamamen keser.

2. Yakıt Sistemi Sorunları

Motora yakıt gitmiyor olabilir. Bunu anlamanın pratik bir yolu, kontağı “On” (yarım kontakt) konumuna getirdiğinizde arka koltuğun altından 1-2 saniyeliğine gelen “vınn” şeklindeki benzin pompası sesini dinlemektir.

• Yakıt Pompası (Benzin Otomatiği): Eğer kontak açıldığında o ses gelmiyorsa pompa yanmış veya sigortası atmış olabilir.

• Yakıt Filtresi: Aşırı tıkanmış bir filtre yakıt basıncını düşürerek motorun çalışmasını engelleyebilir.

• Yetersiz Yakıt / Kötü Yakıt: Gösterge doğru göstermiyor olabilir; depoda yakıt bittiğinde de marş basar ama araç çalışmaz.

3. Hava ve Egzoz Sistemi

Motorun nefes alması ve egzozu rahatça dışarı atabilmesi gerekir.

• İmmobilizer (Anahtar Tanıma Sistemi): Gösterge panelinde anahtar işareti yanıp sönüyor mu? Eğer araç anahtarı tanımazsa marş basar ancak yakıtı veya ateşlemeyi kestiği için motor çalışmaz. Yedek anahtarla denemek iyi bir çözümdür.

• Hava Akış Metresi (MAF Sensörü) veya Boğaz Kelebeği: Boğaz kelebeği tamamen kapalı kalmışsa veya sensör absürt bir veri gönderiyorsa hava-yakıt karışımı ayarlanamaz.

4. Elektriksel ve Diğer Etkenler

• Akü Voltajı Düşüklüğü: Marş motoru dönüyor olabilir ancak hızı normalden yavaşsa (zayıf dönüyorsa), akü voltajı marş basmaya yetse bile ateşleme sistemini ve ECU’yu beslemeye yetmiyor olabilir.

• Sigorta ve Röleler: Motor sigorta kutusundaki “Fuel Pump” (Yakıt Pompası) veya “Engine / ECU” sigortalarını kontrol edin. Atmış bir sigorta tüm sistemi kilitleyebilir.

İlk Başta Ne Yapabilirsiniz? (Yol Kenarı Kontrolü)

1. Kontağı Kapatıp Açın: Yarım kontak yapıp arka koltuktan yakıt pompası sesi geliyor mu dinleyin.

2. Gösterge Panelini İnceleyin: İmmobilizer (anahtar) ışığı veya motor arıza lambasının durumuna bakın.

3. Hafifçe Gaz Pedalına Basın: Eğer sorun boğaz kelebeği veya hava akışındaysa, marş basarken gaza çok az (çeyrek porsiyon) basmak aracın çalışmasına yardımcı olabilir (Ancak araç enjeksiyonluysa çok fazla basıp motoru boğmamaya dikkat edin).

4. Takviye Deneyin: Marşın dönme hızı yavaşsa, başka bir araçtan akü takviyesi almak çözüm olabilir.

LPG li araç marş basıyor ama çalışmıyorsa;

LPG’li bir araçta marş basıp motorun çalışmaması, işin içine iki farklı yakıt sistemi ve bu sistemlerin birbiriyle olan iletişimi girdiği için benzinli araçlara göre biraz daha karmaşıktır.

Sıralı otogaz sistemine sahip araçlar her zaman ilk olarak benzinle çalışır ve motor suyu belirli bir sıcaklığa (genellikle 30°C – 35°C) ulaşınca otomatik olarak LPG’ye geçer. Dolayısıyla, aracınız sabah ilk çalışmada veya motor soğukken bunu yapıyorsa, arıza aslında yine benzin sistemiyle veya ortak kullanılan ateşleme/elektronik elemanlarla ilgilidir.

Sorunu çözmek için şu adımları ve ihtimalleri sırasıyla kontrol etmek gerekir:

1. LPG Sisteminden Kaynaklanan Benzersiz Arızalar

Aracınız benzinle çalışmaya programlı olsa da, LPG sistemindeki bazı arızalar benzinle çalışmayı doğrudan engeller:

• LPG Enjektörlerinin Kaçırması (Boğulma): En sık yaşanan durumdur. Regülatör (beyin) veya LPG enjektörleri arızalıysa, araç stop halindeyken manifolda gaz sızdırır. Siz sabah marşa bastığınızda motora hem benzin hem de içeride biriken LPG girer. Motor zengin karışımdan dolayı boğulur ve marş bassa da çalışmaz.

• LPG Emülatörü (Rölesi) Arızası: LPG sistemi, araç gaza geçtiğinde benzin enjektörlerini devre dışı bırakmak için bir elektronik röle (emülatör) kullanır. Bu parça arızalandığında, araç benzindeyken bile benzin enjektörlerine elektrik gitmesini engelleyebilir.

• LPG Beyin (Regülatör) Diyaframı Çatlağı: Diyafram çatladığında vakum hortumu aracılığıyla motor silindirlerine kontrolsüz gaz dolar ve motoru boğar.

2. Benzin Sistemi Sorunları (İlk Çalıştırma Benzindedir)

Aracınızda LPG olsa bile, depoda her zaman çeyrek deponun üzerinde benzin bulunmalıdır. LPG’li araçlarda benzin pompası sürekli çalışmaya devam ettiği için depodaki benzin azaldığında pompa soğuyamaz ve zamanla yanar.

• Benzin Pompası (Kuru Çalışma Arızası): Yarım kontak yaptığınızda arkadan gelen yakıt pompası sesini dinleyin. Ses yoksa pompa yanmış veya sigortası atmış olabilir.

• Bayatlamış veya Bitmiş Benzin: Araç sürekli LPG’de kullanıldığı için depodaki benzin aylarca bekleyip özelliğini yitirmiş (sakızlaşmış) olabilir. Marş basar ama o benzin yanmaz.

• Tıkanmış Benzin Enjektörleri: Uzun süre benzin kullanılmaması durumunda enjektör memeleri kuruyabilir veya tıkanabilir.

3. Ortak Elektronik ve Ateşleme Arızaları

Hem benzin hem de LPG sisteminin motoru çalıştırabilmek için ortak kullandığı hayati parçalar vardır:

• Krank Mili Konum Sensörü (Devir Sensörü): Bu sensör arızalıysa ECU motorun döndüğünü anlayamaz. Ne ateşleme yapar ne de yakıt gönderir.

• Ateşleme Bobini ve Bujiler: LPG yüksek ısıda yandığı için bujileri ve bobini benzine göre çok daha hızlı yıpratır. Bujilerde kurum veya bobinde çatlak varsa kıvılcım zayıf kalır.

• İmmobilizer: Anahtar sembolü göstergede yanıp sönüyorsa araç güvenlik nedeniyle çalışmayı reddediyor demektir.

Yolda Kaldıysanız Ne Yapabilirsiniz? (Pratik Çözümler)

1. Doğrudan LPG ile Çalıştırma (Acil Durum Modu)

Eğer sorun benzin pompanızdan veya benzinin bitmesinden kaynaklanıyorsa, sıralı sistem LPG kitlerinin çoğunda bulunan “Direkt LPG’de Çalıştırma” özelliğini kullanabilirsiniz. Bu işlem motora zarar vermez ancak acil durumlar içindir:

1. Kontağı tamamen kapatın.

2. LPG düğmesine (butona) parmağınızı basılı tutun.

3. Parmağınız basılıyken kontağı yarım açın ve düğmeden “bip” sesi gelene ya da ışıklar sabitlenene kadar (yaklaşık 5-10 saniye) bekleyin.

4. Parmağınızı düğmeden hiç çekmeden marşa basın. Araç doğrudan LPG ile çalışacaktır (Motor soğuksa biraz sarsıntılı çalışabilir).

2. Boğulma İhtimaline Karşı “Pedal Sona Kadar Basılı” Marş

Eğer sorun LPG enjektörlerinin gaz kaçırması ve motoru boğmasıysa:

• Gaz pedalına sonuna kadar (tam gaz) basın ve ayağınızı sabit tutun.

• Bu haldeyken uzunca bir marş yapın (en fazla 7-8 saniye). Pedal sonuna kadar basılıyken ECU silindirlere yakıt alımını kısar ve içeri sadece yoğun hava girerek biriken fazla gazı dışarı atar (buna boğulma tahliyesi denir). Motor homurdanıp çalışmaya başladığı an ayağınızı gazdan çekin.

Eğer araç direkt LPG moduyla çalışıyor ama normalde çalışmıyorsa, sorununuz kesinlikle benzin sistemindedir (pompa, enjektör veya benzin rölesi). Eğer hiçbir şekilde çalışmıyorsa, ateşleme sistemi veya krank sensörü üzerinde durulmalıdır.

Dizel marş basıyor araba çalışmıyorsa;

Dizel bir aracın marş basmasına rağmen çalışmaması, benzinli veya LPG’li araçlara göre daha spesifik ve genellikle yakıt basıncı, hava ya da ısıtma (kızdırma) sistemleriyle ilgili kritik bir soruna işaret eder.

Dizel motorlar buji ile ateşleme yapmaz; havayı yüksek basınç altında sıkıştırıp ısıtır ve üzerine yüksek basınçlı motorin püskürterek patlama (yanma) sağlar. Dolayısıyla marş dönüyor ama motor çalışmıyorsa bu zincirde bir halka kopmuştur.

Sorunun kaynağını bulmak için şu sistemleri kontrol etmek gerekir:

1. Kızdırma (Isıtma) Bujileri ve Rölesi

Özellikle motor soğukken (sabah ilk çalıştırmada) bu sorun yaşanıyorsa, ilk şüpheli kızdırma bujileridir.

• Isıtma Bujileri: Dizel motorlarda silindir içinin önceden ısıtılması gerekir. Kızdırma bujilerinden birkaçı patlaksa veya bunlara elektrik akımı sağlayan kızdırma rölesi arızalıysa, silindir içi yeterli sıcaklığa ulaşamaz. Marş döner, beyaz/gri duman atabilir ama motor bir türlü çalışmaz.

• Gösterge Paneli: Kontağı açtığınızda ekranda beliren yay/helezon şeklindeki sarı ışığın sönmesini beklemeden marş yapıyorsanız soğuk havalarda motor çalışmayabilir. Işık hiç yanmıyorsa veya hiç sönmüyorsa sistemde arıza vardır.

2. Yakıt Sistemi ve Yüksek Basınç Sorunları

Modern dizel araçlar (Common Rail sistemleri) çok yüksek yakıt basıncıyla çalışır. Basınç hedeflenen değerin (genellikle 200-300 bar arası) altına düşerse, motor kontrol ünitesi (ECU) güvenlik nedeniyle enjektörleri açmaz.

• Yakıt Sisteminin Hava Yapması: Yakıt filtresi değişiminden sonra, araç uzun süre eğimde park edildiğinde veya depodaki yakıt tamamen bittiğinde sistem hava yapabilir. Hatlarda hava varken marş basar ama motorin silindire ulaşmaz.

• Yakıt Filtresinin Tıkanması veya Donması: Kalitesiz yakıt kullanımı ya da kış aylarında motorinin içindeki parafinin donması (jelleşme) filtreyi tıkar. Filtre aşırı dolduğunda yakıt geçişine izin vermez.

• Depo İçi Pompa (Müşür) Arızası: Kontağı açtığınızda depodan yakıtı öne iten pompanın sesi gelmiyorsa, öndeki yüksek basınç pompası yakıtı çekemez.

• Geri Dönüş Kaçıran Enjektörler: Enjektörlerden biri veya birkaçı içten kaçırıyor (yakıtı depoya geri gönderiyor) ise, sistem marş esnasında gerekli ray (rail) basıncını oluşturamaz.

3. Hava ve Egzoz Sistemi Girdileri

Dizel motorun çalışması için çok yüksek miktarda temiz havaya ihtiyacı vardır.

• Gaz Kelebeği (Boğaz Kelebeği / Klapesi) Kapalı Kalması: Dizel araçlarda stop etme esnasında motorun sarsıntısını azaltmak için hava emişini kapatan bir klape bulunur. Eğer bu klape kurum bağlayıp kapalı konumda sıkışıp kaldıysa, motor hava ememez ve marş dönse de çalışamaz.

• EGR Valfinin Açık Kalması: EGR valfi açık konumda takılı kaldıysa, silindirlere temiz hava yerine sadece egzoz gazı dolar ve oksijensizlikten yanma gerçekleşmez.

4. Sensör ve Elektronik Hataları

• Krank ve Eksantrik Mili Konum Sensörleri: Bu sensörler dizel motorun kalbidir. Enjektörlerin hangi milisaniyede yakıt püskürteceğini belirlerler. Sensör arızalandığında veya kablosu koptuğunda araç asla çalışmaz.

• İmmobilizer: Göstergede anahtar işareti yanıyorsa araç anahtarı algılamıyor demektir; marş döner ama enjeksiyon kilitlenir.

Yolda Kaldıysanız Ne Yapabilirsiniz? (Pratik Müdahaleler)

1. Kızdırma Bujilerini İki Kez Isıtın: Kontağı açın, kızdırma bujisi ışığının sönmesini bekleyin, kontağı kapatın. Bu işlemi 2-3 kez tekrarlayıp silindir içini iyice ısıttıktan sonra marş yapmayı deneyin.

2. Yakıt El Pompasını Kontrol Edin (Eğer Varsa): Kaputu açtığınızda yakıt filtresinin yakınında siyah plastik bir el pompası (armut) görüyorsanız, bu pompayı sertleşene kadar elinizle pompalayın. Eğer hava varsa bu işlem yakıtı sisteme basacaktır.

3. Marş Esnasında Asla Gaza Basmayın: Eski nesil araçların aksine, modern dizel araçlarda marş basarken gaz pedalına basmanın çalışmaya hiçbir katkısı yoktur; aksine sensör verilerini yanıltabilir.

4. Takviye Deneyin: Dizel motorlar çalışmak için benzinlilere göre çok daha yüksek marş devrine (hızına) ihtiyaç duyar. Akünüz zayıfsa ve marş motoru motoru yavaş çeviriyorsa, sıkıştırma basıncı yetersiz kalır. Güçlü bir aküden takviye almak sorunu çözebilir.

Önemli Uyarı: Halk arasında dizel araçları çalıştırmak için hava filtresine sıkılan “Ether / Marş Spreyi” (Start Gas) gibi yöntemler acil durumlarda işe yarasa da, kontrollü sıkılmazsa dizel motorun yüksek sıkıştırma oranından dolayı pistona ve subaplara ciddi zarar verebilir, motoru yatak sardırabilir. Bu yöntemi uzman bir usta değilseniz denememeniz önerilir.

Marş basıyor araç çalışmıyor neden ?

Böyle bir hata şu üç sistemden birinde meydana gelen sorun nedeniyle oluşur:

• Ateşleme sistemi
• Yakıt sistemi
• İmmobilizer sistemi

Ateşleme bobini

Her bujinin tepesinde kendi ateşleme bobini vardır. Ateşleme bobini 30 bin voltluk gerilim üreterek bujilerde kıvılcım oluşmasını sağlar. Ateşleme bobinlerinden biri veya birkaç bozuk ise marş basıyor araba çalışmıyor sorunu yaşanabilir.

Buji

Ateşleme bobininden gelen elektrik akımı buji ile bir kıvılcıma dönüşür ve buji kablosu ile silindire giderek ateşlemeyi sağlar. Bujilerde bir arıza var ise veya buji kablolarında bir temassızlık var ise marş basmasına rağmen motor çalışmaz.

Krank sensörü

Krank sensörünün işlevlerinden bir kaçı ateşleme zamanlaması ve ateşleme avansının belirlenmesi, yakıt enjeksiyon başlangıcı ve yakıt püskürtme sürelerinin belirlenmesidir. Motorla ilgili ayarlamalarda bu sensörden gelen bilgiler kullanılır. Marş basıyor araba çalışmıyorsa bu parça kontrol edilmelidir.

PCM

Powertrain Control Module kelimelerinin kısaltılmasıyla PCM diye isimlendirilen şey çok katmanlı bir devre kartı üzerinde tasarlanmış elektroniklerden oluşur. Bu arabanın motorunun beynidir. Ateşleme zamanlaması, uygun yakıt miktarının belirlenmesi, motor devrinin ayarlanması gibi işlevleri vardır.

İmmobilizer sistemi

Kontak anahtarıyla, motor sistemine yerleştirilen parçalarının birbiriyle eşleşmesi üzerine kurulu bir sistemdir.

Marş basıyor araba çalışmıyorsa anahtar bozuk veya pili azalmış olabilir, kontak yatağında bir temassızlık olabilir veya immobilizer sistemi ile alakalı başka bir sorun olabilir.

Marş motoru

Marş motoru kontağın çevrilmesiyle birlikte aküden çektiği elektrik ile motorun ilk hareketini sağlar. Marş motorunun gücü zayıflamış olabilir veya marş motoru ile alakalı başka bir sorun olabilir.

Akü

Ateşleme sistemindeki arızaları kontrole aküden başlanır. Sorun aküde de olabilir, bağlantı kablolarında da olabilir, şarj dinamosunda da olabilir.

Yakıt pompası

Ateşleme sisteminde bir sorun yok ise yakıt sistemine bakılır. Yakıt pompasındaki bir arıza marş basıyor araba çalışmıyor şeklinde bir soruna neden olur.

Sorun yakıt pompası rölesi veya sigortası kaynaklı da olabilir.

Yakıt filtresinin tıkanması

Kötü yakıt kullandıysanız veya zamana bağlı olarak yakıt filtresi tıkanmış olabilir.

Enjektör arızası

Enjektör yakıt pompasından gelen yakıtın miktarını hassas şekilde ayarlayarak emme sübapının arkasına püskürtür. Enjektörle ilgili bir arıza olabilir.

Triger kayışı/zinciri

Triger kayışı krank milinden aldığı hareketi ekzantrik mili ve/veya millerine ileterek supapların açılıp kapanmasına olanak sağlayan bir parçadır.

Triger kayışı kaymışsa, gevşemişse veya bu parça ile alakalı bir sorun oluştuysa marş basıyor araba çalışmıyor sorunu olabilir.

Marş basıyor araba çalışmıyor sorunu nasıl çözülür ?

İlk kontrol edilecek husus ateşlemenin yapılıp yapılmadığıdır. Bujiler, buji kabloları, ateşleme bobinleri kontrol edilir. Ateşlemede bir sorun yok ise triger kayışı kontrol edilir.Orada da bir sorun yok ise yakıt pompası ve bağlantılı kısımlara bakılır. Hala sorun tespit edilemediyse krank sensörüne bakılır.

Sorun üç yerden birindedir.Ya ateşleme sisteminde bir sorun vardır, ya yakıtın sıkıştırılmasında bir sorun vardır veya yakıt sisteminde bir sorun vardır. Deneyerek ve araştırarak bulunmalıdır.