Dizel partikül filtresi, mazotun yanması sonucu oluşan çevreye zararlı partikülleri (mikro parçacıkları) filtrelemekle görevlidir. Zamanla dizel partikül filtresi partiküllerle dolar ve tıkanır.
Dizel partikül filtresinin doluluk oranı ECU tarafından izlenmekte ve belli bir doluluk oranına ulaşınca filtrenin temizlenmesi için rejenerasyon işlemi başlatılmaktadır. Rejenerasyon işlemi egsoz gazı sıcaklığının artırılarak dizel partikül filtresinde biriken partiküllerin yakılması işlemidir.
Rejenerasyon ile DPF’de biriken partiküller yakılınca DPF temizlenmiş olur.
Partikül sıvısı nedir ne işe yarar ?
Partikül sıvısı rejenerasyon işleminin daha düşük sıcaklıkta gerçekleşmesini sağlamaktadır. Rejenerasyon işleminin gerçekleşmesi için egzoz gazının belli bir sıcaklığa ulaşması ve bu sıcaklığın da bir süre korunması gerekmektedir.
Bunun için de aracın en az 70 km/s hızda ve en az 15-20 dakika kullanılması gerekmektedir. Bu işlem esnasında aracın hızı 70 km/s altına düşmemeli ve araç dur-kalk yapmamalıdır.
Teoride rejenerasyon işlemi ile DPF kendini sürekli temizleyebilir. Ancak pratikte bu böyle olmamakta, zaman zaman yapılan otomatik rejenerasyon işlemi DPF’nin zamanla dolmasına engel olamamaktadır.
Partikül sıvısı rejenerasyon işleminin daha düşük sıcaklıkta gerçekleşmesini sağlamakta ve DPF’nin dolma süresini uzatmaktadır.
Partikül sıvısı yanma işlemi sırasında oluşan kurumun bileşimini değiştirerek parçacıkların daha düşük sıcaklıklarda yanmasını sağlar. Bu nedenle, partikül sıvısı dizel aracın DPF sisteminin genel işlevi, verimliliği ve temizliğinde hayati bir rol oynamaktadır.
Ford, Citroen ve Peugeot gibi markalar dizel araçlarında partikül sıvısı kullanılmasını tavsiye etmektedir. Partikül sıvısı seryum/demir bazlı bir sıvı olup adblue’den farklı bir sıvıdır.
Partikül sıvısının bitmekte olduğu nasıl anlaşılır ?
Dizel araçlarda emisyon değerlerini düşürmek için kullanılan partikül sıvısının (genellikle PSA grubu araçlarda Eolys sıvısı veya genel olarak AdBlue; ancak halk arasında “partikül sıvısı” dendiğinde genellikle dizel partikül filtresi katkısı olan Eolys kastedilir) bitmekte olduğunu anlamanın en net yolu aracınızın size verdiği dijital uyarılardır.
Bu sıvı azaldığında veya bitmek üzere olduğunda araçta şu belirtiler görülür:
1. Gösterge Paneli Uyarıları ve Mesajlar
Sıvı seviyesi kritik bir sınırın altına düştüğünde araç bilgisayarı sürücüyü doğrudan uyarır. Gösterge panelinde şu kombinasyonları görebilirsiniz:
-
“Partikül Filtresi Katkı Seviyesi Düşük” veya “Engine Fault: Repair Needed” gibi yazılı bir mesaj ekrana gelir.
-
Arıza Lambası (Check Engine) ve Service ışığı birlikte yanabilir.
-
Bazı modellerde DPF (Egzoz Filtresi) sembolü yanıp sönmeye başlar.
2. Sık Sık Rejenerasyona Girme ve Yakıt Tüketiminin Artması
Partikül sıvısı, egzoz kurumunun daha düşük sıcaklıklarda (normalde 600°C gereken yerde yaklaşık 450°C’de) yanmasını sağlar. Sıvı bittiğinde veya azaldığında:
-
Kurumlar rahatça yakılamaz ve dizel partikül filtresi (DPF) hızla dolar.
-
Araç, filtreyi temizleyebilmek için sık sık otomatik rejenerasyon (kurum yakma) moduna geçer.
-
Rejenerasyon sırasında araç yüksek devir çevirmeye çalışır, fan açar ve yakıt tüketiminiz belirgin şekilde artar.
3. Çekiş Düşüklüğü ve “Limp Mode” (Koruma Modu)
Sıvı tamamen biter ve siz uyarıları dikkate alıp dolum yapmazsanız, DPF tamamen tıkanma noktasına gelir. Bu durumda:
-
Egzoz gazı rahat tahliye edilemediği için motor nefes alamaz ve araçta ciddi bir performans kaybı (çekiş düşüklüğü) yaşanır.
-
Araç, motoru ve turboyu korumak adına kendisini “Limp Mode” (Emniyet/Koruma Modu) denilen moda alabilir. Bu modda araç 2000-3000 devri geçmez ve hızlanamaz.
⚠️ Önemli Bir Karışıklık: Eolys mi, AdBlue mu?
Türkiye’deki kullanıcılar arasında bu iki sıvı sıkça karıştırılır. Aracınızın hangisine ihtiyaç duyduğunu bilmek önemlidir:
| Özellik | Eolys (Partikül Katkı Sıvısı) | AdBlue (SCR Sıvısı) |
| Görevi | DPF içindeki kurumun yanma sıcaklığını düşürür. | Egzoz gazındaki NOx (Azot Oksit) gazlarını zararsız azota dönüştürür. |
| Tüketim Ömrü | Çok uzun ömürlüdür. Genelde 80.000 – 120.000 km arasında bir kez biter. | Kısa ömürlüdür. Genelde her 5.000 – 15.000 km arasında yenilenir. |
| Dolum Yeri | Genellikle sol arka tekerleğin orada veya depo arkasında gizli bir torba/tank içindedir. Serviste doldurulması gerekir. | Yakıt deposunun yanında ayrı bir mavi kapaklı girişten kullanıcı tarafından doldurulabilir. |
Özetle; Aracınız durup dururken “Katkı seviyesi düşük” uyarısı veriyorsa, yakıt tüketiminiz arttıysa ve araç sık sık fan açıyorsa partikül sıvınız bitiyordur. Bu durumda çok gecikmeden bir servise uğrayıp dolum yaptırmanız ve bilgisayardan sayaç sıfırlatmanız gerekir; aksi halde DPF’niz tamamen tıkanarak çok daha masraflı bir arızaya yol açabilir.
Partikül sıvısı biterse ne olur ?
Partikül sıvısı biterse dizel partikül filtresi eskisine göre daha çabuk dolar. Aşırı şekilde dolduğunda ise siz sonradan araca partikül sıvısı ekleseniz dahi kendini temizleyemeyebilir. Bunun sonucu olarak da ya DPF’yi temizletmek veya yenisiyle değiştirmek zorunda kalırsınız.
Partikül sıvısı azaldığında veya bittiğinde bilgi ekranında “Partikül katkı seviyesi çok zayıf” şeklinde bir mesaj gelir. Bu mesaja aldırmazsanız DPF tıkanır ve gösterge panelinde yer alan DPF ikaz lambası yanar.
DPF tıkandıktan bir süre sonra motor arıza lambası yanar. Aracın çekişi düşer ve yakıt harcaması artar. Ayrıca egzoz kokusu artar.
Partikül sıvısı neden erken biter ?
Normalde aracın modeline bağlı olarak partikül sıvısı 100-120 bin kilometre gider fakat araç çoğunlukla şehir içinde kullanılıyorsa ve buna bağlı olarak da dur-kalk şeklinde kullanılıyorsa, yoğun trafikte kullanılıyorsa partikül sıvısına normalden fazla ihtiyaç duyulur ve çabuk biter.
Partikül sıvısı değiştirildiği zaman sistem de sıfırlanmalıdır.
