LPG’li araçlarda sık görülmeyen durumlardan birisi hava filtresinde patlama sesi duyulmasıdır. Gaz ile çalışan bir sistem olması nedeniyle genelde LPG’li araç sahiplerinde bu durumdan tedirgin olmaktadır. Bu durumun yaşanmasının birden fazla nedeni vardır. Bu nedenlerin hepsi dikkatli bir şekilde ustalar tarafından kontrol edilerek sorunun çözümü sağlanmalıdır. O nedenle aracınız bu sorunu yaşıyorsanız işin ehli bir ustaya giderek sorununuzun çözümünüzü sağlayabilirsiniz.

Aracınızı ustaya götürmeden önce patlama nedenleri hakkında biraz bilgi sahibi olmak belki daha fazla endişelenmeniz gerektiğini size gösterecektir. LPG sistemi benzinde olduğu gibi gaz ile havanın bir arada sıkıştırarak yakılması ile ortaya çıkan enerji ile aracın hareket etmesine yardımcı olmaktadır. Eğer bu noktada hava miktarı ayarlı değilse araçta patlama sesi duyulabilir.

Bu durum genelde kalkış esnasında yaşanmaktadır. LPG sisteminin en önemli parçası olan beyinde yaşanan bir arıza nedeniyle motora olması gerektiğinden fazla yakıt gönderebilir. Bu durum nedeniyle araçta boğulma yaşanabilir. Bu da ani gaz verilmesi nedeniyle patlamayı beraberinde getirir.

Ateşleme sisteminde yaşanabilecek herhangi bir sorunda patlamaya neden olabilir. Buji, buji kabloları, distribütör kapağı ve bobinde yaşanabilen bir sorun bu durumu ortaya çıkarabilir. Arızalar kontrol edilerek patlamanın önüne geçilebilir.

Motorun sente ayarı ve avans ayarında bozukluk varsa kalkış esnasında patlama meydana gelebilmektedir. Bu arızalardan hepsi aracın hava filtresinde patlama sesinin duyulmasına neden olabilir. Bu durum çözümü yukarı da bahsetmiş olduğumuz sorunlarının hepsinin tek tek kontrol edilmesi ile hızlı bir şekilce çözüme kavuşturulabilir.

Patlama motor sisteminden kaynaklanabileceği gibi araca sonradan monte edilen LPG sistemi nedeniyle de yaşanabilir. O nedenle sorunu tek bir yerde aramaktan ziyade farklı noktaları da kontrol etmek önemlidir. Hızlı ve sağlam bir tamirat ile bu sorundan kurtulabilmek mümkündür.

O nedenle patlama sesi olmaya başlamasından kısa bir süre LPG’li aracınızı bu konuda uzman olan kişilere götürmeniz herkes tarafından tavsiye edilir. İşinde uzman olan kişiler tarafından sorun kısa sürede tespit edilecek ve tekrarlanmamak üzere sorun tamamıyla çözülecektir.

LPG de hava filtresi patlaması neden olur ?

LPG’li bir araçta patlama sesinin (backfire) tek bir temel mekanizması vardır: Silindir içinde yakılması gereken LPG’nin bir şekilde emme manifolduna sıçraması ve emme supabı açıkken tutuşması.

Normal şartlarda yanma sadece silindir kapatıldıktan sonra bujinin çakmasıyla oluşur. Ancak yanma kontrolü kaybolduğunda, alev geri teper ve doğrudan hava filtresi kutusunu ya da emme manifoldunu patlatır.

Patlamayı Tetikleyen 4 Ana Neden

1. Ateşleme Sistemindeki Zayıflıklar (En Yaygın Nedeni – %80)

LPG, benzine kıyasla tutuşması çok daha zor bir yakıttır ve kıvılcım çakması için daha yüksek bir voltaj ister.

• Buji Tırnak Aralığının Geniş Olması: Tırnak aralığı genişlediğinde bobin yeterli voltajı atlatamaz, kıvılcım gecikir veya hiç çakmaz. Silindirde yakılamayan çiğ gaz emme manifolduna birikir ve bir sonraki çevrimde patlar.

• Buji Kablolarında Voltaj Kaçağı (Atlama): Kablolardan biri şasiye veya yanındaki kabloya kıvılcım atlatırsa, yanlış zamanda yanlış silindire ateşleme gider. Emme supabı açık olan silindirdeki gaz anında tutuşarak hava filtresine patlar.

• Yorgun Ateşleme Bobini: Bobin ısındıkça güç kaybeder ve gaza aniden basıldığında (yük altındayken) ateşlemeyi yetiştiremez.

2. Aşırı Fakir Karışım (Hava Bol, Gaz Az)

Aşırı fakir karışım yavaş yanar. O kadar yavaş yanar ki, piston yanma strokunu bitirip yukarı çıkar ve emme supabı yeniden açılırken bile silindirde alev devam eder.

• Geri Tepme (Backfire): Yeni hava-gaz karışımını almak için açılan emme supabından içeri giren taze havayla karşılaşan bu alev, doğrudan emme manifolduna ve hava filtresi kutusuna sıçrayarak patlar.

• Sebepleri: LPG filtresinin tıkalı olması, regülatör (beyin) basıncının düşük olması, LPG enjektör tıkalı olması veya LPG harita ayarının bozuk olması.

3. Emme Manifoldunun “Yalancı Hava” Alması (Vakum Kaçağı)

Motorun hava debimetresinden (MAF) veya kelebekten geçmeden, kontrolsüz bir şekilde dışarıdan hava emmesidir.

• LPG hortumlarındaki çatlaklar, emme manifoldu contası kaçakları veya gevşek bağlantılar içeri fazladan hava sokarak karışımı aniden fakire düşürür ve patlatmayı tetikler.

4. Supap Arızaları veya Sente Bozukluğu

• Supap Sıkması / Yanması: LPG yüksek ısı ürettiği için zamanla emme supaplarını uzatır ve supaplar yuvasına tam oturmaz (açık kalır). Silindir içinde buji çaktığı an, oluşan patlama basıncı kapalı olması gereken emme supabının aralığından hava filtresine kaçar.

Patlatma Anında Ne Yapmalı?

Uygulamalı Teşhis Yolu:

1. Aracınızı benzine geçirin. Eğer sorun benzinde tamamen kayboluyorsa arıza doğrudan LPG ayarı, enjektörü veya LPG filtresindedir.

2. Benzinde de gaza aniden basınca tekleme yapıyorsa arıza kesinlikle Buji, Buji Kablosu veya Ateşleme Bobinindedir.

Patlatma yapan bir aracı bu şekilde kullanmak son derece tehlikelidir; patlama basıncı plastik emme manifoldunu, hava filtre kutusunu katarak parçalayabilir veya hava debimetresini (MAF sensörü) bozabilir.

LPG’li araçlarda Hava filtresinden pat pat ses gelmesi neden olur ?

LPG’li araçlarda gaza basıldığında hava filtresi kutusundan veya emme manifoldından gelen “pat pat” ya da “patlama” sesi, otomotiv dilinde “Patlatma” (Backfire) olarak bilinir.

Bu ses, emme supabı henüz tam kapanmamışken silindir içindeki LPG gazının erken tutuşması ve yanma basıncının geri teperek emme manifolduna ve hava filtresi kutusuna patlamasıyla oluşur. Hatta şiddetli patlatmalarda hava filtre kutusu patlayabilir veya hava boruları yerinden çıkabilir.

Patlatma Sesinin 4 Temel Nedeni

1. Zayıf Ateşleme Sistemi (En Yaygın Neden – %80)

LPG’nin tutuşması benzine göre daha zordur. Ateşleme sisteminde ufacık bir zayıflık olduğunda kıvılcım tam zamanında çakmaz veya zayıf kalır.

• Buji ve Buji Kabloları: Bujilerin tırnak aralığı genişlemişse, buji kablosunda dışa atlama (kaçak) varsa ya da ateşleme bobini zayıflamışsa silindirdeki gaz anında tutuşmaz.

• Sonuç: Yanmamış gaz emme manifolduna birikir. Bir sonraki çevrimde açılan supaptan sızan kıvılcım manifolddaki gazı patlatır ve filtre kutusundan pat sesi gelir.

2. Aşırı Fakir Karışım (Hava Bol, Gaz Az)

Yeterli LPG püskürtülemediğinde hava/gaz oranı bozulur. Fakir karışım çok yavaş yandığı için piston egzoz strokunu bitirip tekrar emme yaparken bile silindir içinde yanmaya devam eder.

• Neden Olur?: LPG ayarının (haritasının) bozuk olması, LPG filtresinin tıkalı olması, regülatör basıncının düşük olması veya LPG enjektörlerinin tıkalı olması fakir karışıma yol açar.

• Yeni açılan emme supabından içeri giren taze havayla buluşan bu yavaş yanma, manifolda ve filtreye doğru patlar.

3. Emme Manifoldunun “Yalancı Hava” Alması (Vakum Kaçağı)

LPG hortumlarının bağlantı yerlerinden, manifold contasından veya çatlak bir hava borusundan motorun kontrolsüz hava emmesidir. Bu durum da karışımı aniden aşırı fakirleştirdiği için hava filtresinde patlatmaya sebep olur.

4. Supap (Sente) Ayarsızlığı veya Yanık Supap

LPG’li araçlarda zamanla “supap sıkması” (sente bozulması) sıkça görülür.

• Emme supabı tam kapanmıyorsa veya supap gaydı/yuvası aşınmışsa, silindir içindeki patlama doğrudan emme manifolduna ve hava filtresine sızar.

Sorunu Çözmek İçin Ne Yapılmalı?

Önemli Tavsiye: Patlatma yapan bir aracı bu şekilde sürmeye devam etmeyin. Emme manifolduna geri tepen patlamalar hava debimetresine (MAF sensörü), plastik emme manifolduna veya hava filtresi kutusuna fiziksel zarar verip kırabilir.

MASRAF NE OLUR ?

LPG’de hava filtresinden gelen pat pat sesi (patlatma) arızasında maliyet, hangi parçanın değişeceğine ve aracın markasına/modeline göre ciddi değişkenlik gösterir.

Sorunun kaynağı basitten karmaşığa doğru teşhis edilir; bu nedenle maliyeti en ucuz senaryodan en pahalıya doğru şöyle düşünebilirsiniz:

1. En Ucuz ve Yaygın Senaryo: Ateşleme Bakımı

Patlatmaların %80’i ateşleme zayıflığından kaynaklanır. Genellikle tek bir müdahaleyle çözülür.

• 4 Adet Buji Değişimi: 500 TL – 1.500 TL (Standart tek tırnak veya tırnak aralığı düşürülmüş buji)

• İridyum / LPG Özel Buji Seti (Önerilen): 1.500 TL – 3.000 TL

• Buji Kablosu Takımı (Varsa): 800 TL – 2.000 TL

• Ateşleme Bobini (Arızalıysa): 1.500 TL – 4.500 TL

• Usta İşçiliği: 500 TL – 1.000 TL

Ortalama Beklenen Maliyet: 1.500 TL – 4.500 TL arası.

2. Orta Senaryo: LPG Sistemi Bakımı & Ayarı

Sorun ateşlemede değil de LPG’nin az/düzensiz gelmesinden (fakir karışım) kaynaklanıyorsa:

• LPG Filtre Değişimi & Yol Kalibrasyonu: 600 TL – 1.200 TL

• 4’lü LPG Enjektör Takımı Değişimi (Atiker, AKL vb.): 1.500 TL – 3.000 TL (Yedek Parça + İşçilik)

• İthal Marka LPG Enjektörü (BRC, Prins, Landirenzo): 4.000 TL – 10.000 TL

• LPG Regülatör (Beyin) Değişimi: 2.000 TL – 4.500 TL

Ortalama Beklenen Maliyet: 2.000 TL – 5.000 TL arası (Yerli/Standart sistemler için).

3. En Maliyetli Senaryo: Motor Mekanik (Supaplar)

Ateşleme ve LPG ayarı tam olduğu halde patlatma kesilmiyorsa, emme supapları tam kapanmıyor (supap sıkmış veya yanmış) demektir.

• Yalnızca Supap (Sente) Ayarı İşçiliği: 2.000 TL – 4.000 TL

• Supap Değişimi / Taşlama / Silindir Kapak Revizyonu (Ağır Arıza): 12.000 TL – 25.000 TL+ (Motor kapağı sökülür, contalar, supaplar ve işçilik dahil).

Patlatmanın Yol Açabileceği Ek Hasarlar

Patlama anında emme manifoldundaki basınç yüksek olduğu için şu parçalar kırılmış olabilir; usta bakarken bunlara da bakacaktır:

• Hava Filtre Kutusu Çatlağı / Değişimi: 800 TL – 2.500 TL

• Plastik Emme Manifoldu Hasarı (Varsa): 3.000 TL – 10.000 TL

Özetle Nereden Başlamalı?:

Tamircinize gittiğinizde önce bujileri söküp baktırın ve LPG ayarını kontrol ettirin. Sanayide bu işlem ortalama 1.500 TL – 3.000 TL civarında tutar ve genellikle sorunu çözer.Hangi konu veya proje için masraf hesabı yaptığımızı detaylandırabilir misiniz?