Bilindiği üzere engelli vatandaşlarımız belli koşulları sağladıklarında araç alırken ÖTV ödememektedirler.

Önceki yıllarda engelli raporunda %40 ve %90 gibi oranlara göre bir ayrım yapılıyordu, son düzenlemeyle %90 üzerine ÖTV muafiyeti var, şartları taşırsa %90 altına da ÖTV muafiyeti var. Fakat %40 üzeri ibaresi kaldırılmış, bunun yerine engellinin engel durumuna göre (örneğin vitesi özel tertibat olmadan değiştirebilir mi gibi kriterlere bakılmaktadır) karar verilmektedir.

Yani eğer engelli %90’dan az engelliyse ÖTV indiriminden yararlanabilmek için sağlık kurulu raporunda “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir” yazması gerekir.

Eğer sağlık kurulu raporunda “Özel tertibatlı araç kullanabilir”, “Otomatik vitesli araç kullanabilir”, “Otomatik vitesli araç kullanması uygundur” gibi bir zorunluluğu değil, tercihi veya olasılığı ifade eden şeyler yazıyorsa ÖTV indirimi uygulanmaz.

Engelli indirimi neye göre uygulanıyor ?

Engelli araç alımındaki vergi muafiyeti, sanılanın aksine doğrudan “indirim oranı” şeklinde uygulanmaz. Sistem, Özel Tüketim Vergisi’nin (ÖTV) tamamen sıfırlanması esasına dayanır ve bu muafiyetin uygulanma şekli tamamen bireyin engel durumuna ve oranına göre belirlenir.

Mevzuata göre süreç iki temel kritere göre şekillenir:

1. %90 ve Üzeri Engel Oranı (Rapora Göre Uygulama)

Engelli sağlık kurulu raporunda oran %90 veya daha yüksek ise, bireyin engel türüne bakılmaz (zihinsel, görme, işitme veya bedensel olabilir).

• Sürücü Şartı: Engelli bireyin ehliyet sahibi olması veya aracı kendisinin kullanması şart değildir.

• Kullanım Hakkı: Araç, engelli bireyin adına tescil edilir ancak aracı kendisi yerine birinci dereceden üçüncü dereceye kadar akrabaları ya da tayin edilen bir şoför kullanabilir.

• Uygulama: Herhangi bir özel aparat takılmadan, doğrudan ÖTV’siz sıfır araç satın alınabilir. 18 yaşından küçük çocuklar için alınan ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu) üzerindeki “ÖKGV” (Özel Koşul Gereksinimi Vardır) ibaresi de bu kapsamda değerlendirilir.

2. %90’ın Altındaki Engel Oranı (Tıbbi Durum ve Tertibata Göre Uygulama)

Rapor oranı %90’ın altında (örneğin %40, %60, %80) olan kişilerin bu muafiyetten yararlanabilmesi için tek bir temel şart vardır: Ortopedik (bedensel) bir engelin bulunması.

• Sürücü Şartı: Aracı engelli bireyin bizzat kendisinin kullanması zorunludur. Bu nedenle kişinin engelli sürücü belgesine (kodlu ehliyet) sahip olması gerekir.

• Tertibat Şartı: Sağlık raporunda ve ehliyetinde “Sadece hareket ettirici özel tertibatlı taşıt kullanabilir” ibaresi ya da buna uygun kısıtlayıcı kodlar bulunmalıdır. Örneğin; sağ ayak/bacak engeli olan biri için gaz pedalının sola alınması veya elden kumandalı aparat takılması gerekir.

• İstisna: Eğer ortopedik engel sol bacakta ise ve raporda sadece “otomatik vitesli araç kullanabilir” ibaresi varsa, otomatik vites yasal olarak “özel tertibat” sayılır ve ekstra bir aparat takılmadan da ÖTV’siz araç alınabilir.

Önemli Not: Ortopedik olmayan (örneğin sadece işitme, görme, böbrek veya kalp rahatsızlığı kaynaklı) %90’ın altındaki raporlarla ÖTV muafiyetli araç alınamaz.

Engelli aracı alabilmek için sağlı raporunda ne yazmalı ?

Engelli raporu (ÖTV muafiyeti) ile araç satın alabilmek için yasal mevzuatta belirlenmiş iki farklı ana yol vardır. Şartlar, engel oranına ve engelin niteliğine göre değişiklik gösterir:

1. %90 ve Üzeri Engel Durumu (Orana Bağlı Muafiyet)

Bu kategoride engel oranının yüksekliği esas alınır ve engelin hangi uzuvda olduğuna bakılmaz (zihinsel, görme, işitme, iç hastalıkları vb. olabilir).

• Gerekli Engel Oranı: Sağlık kurulu raporunda belirtilen engellilik oranının net olarak %90 veya üzerinde olması zorunludur. %89 dahi olsa bu kapsamda değerlendirilmez.

• Raporda Ne Yazmalı?: Raporda engel oranının %90 veya üzeri olduğunu gösteren ifadenin yer alması yeterlidir. Bu gruptaki bireylerin aracı kendilerinin kullanma şartı aranmadığı için raporda sürücü olabileceklerine dair bir ibare aranmaz; aracı birinci dereceye kadar yakınları kullanabilir. (Not: Eğer rapor sahibi zihinsel engelli veya kısıtlıysa, ek olarak mahkemeden vasi kararı ve araç alım izni alınması gerekir).

2. %90 Altı Engel Durumu (Ortopedik Engele Bağlı Muafiyet)

Bu kategoride engel oranının bir önemi yoktur (Örneğin %40, %50 veya %60 olabilir). Ancak engelin mutlaka ortopedik (hareket ettirici aksamı kısıtlayıcı) bir rahatsızlık olması şarttır. İşitme, görme veya kalp hastalıkları gibi ortopedik olmayan durumlarda %90’ın altındaki oranlar muafiyet hakkı sağlamaz.

• Raporda Ne Yazmalı?: Sağlık kurulu raporunun açıklama veya karar kısmında kesinlikle şu ibarenin yazması zorunludur:

  “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanabilir.”

⚠️ Önemli Ortak Şartlar

• Raporun Alınacağı Yer: Raporların mutlaka Sağlık Bakanlığı onaylı e-Rapor sistemine kayıtlı, tam teşekküllü bir devlet hastanesinden veya üniversite/eğitim-araştırma hastanesinden alınmış olması gerekir. Özel hastanelerden alınan raporlar vergi daireleri tarafından kesinlikle kabul edilmez.

• Ehliyet Şartı (%90 altı için): Aracı kendisi kullanacak ortopedik engelli bireylerin, İl Sağlık Müdürlüğü komisyonunca belirlenen ve engel durumuna uygun modifikasyon kodlarını içeren engelli sürücü belgesine (ehliyetine) sahip olması da yasal bir zorunluluktur.

Engelli raporu ile araç alma şartları

Türkiye’de engelli raporu ile Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyetli araç alım şartları, 4760 sayılı ÖTV Kanunu ve yürürlükteki güncel tebliğler (Seri No: 14 ve Seri No: 17) ile kesin kurallara bağlanmıştır.

2026 yılı itibarıyla yasal mevzuat kapsamındaki tüm şartlar, limitler ve kurallar şu şekildedir:

1. Maddi Limit Sınırı (Parasal Sınır)

• 2026 Yılı Üst Limiti: Satın alınacak aracın motor silindir hacmine bakılmaksızın, ÖTV, KDV ve tüm vergiler dahil anahtar teslim satış fiyatı 2.873.900 TL sınırının altında kalmalıdır. Bu sınırın 1 kuruş dahi üzerinde olan araçlar mevzuat gereği muafiyet kapsamına alınamaz.

2. %40 Yerli Üretim / Katkı Oranı Şartı

• 7537 sayılı Kanun ve ilgili Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca, ÖTV muafiyetinden yararlanılarak alınacak araçların en az %40 yerli katkı oranına (yerli üretim) sahip olması zorunlu kılınmıştır. Bu şart nedeniyle tamamen ithal olan araçlar limit altında kalsa dahi muafiyetle satın alınamamaktadır; tercihlerin Türkiye’de üretilen (Togg, Fiat Egea, Renault Clio/Megane, Toyota Corolla, Hyundai i20/Bayon gibi) modellere yönelmesi yasal bir zorunluluktur.

3. Satılamama ve Yeniden Yararlanma Süresi (10 Yıl Kuralı)

• Mevzuatta yapılan son büyük güncelleme ile daha önce 5 yıl olan hak yenileme ve satamama süresi 10 yıla çıkarılmıştır. Satın alınan araç, mücbir sebepler (deprem, heyelan, yangın veya kaza sonucu pert olma) hariç, 10 yıl boyunca ÖTV’si ödenmeden üçüncü şahıslara satılamaz veya devredilemez. 10 yıllık süre dolduğunda bireye yeniden ÖTV’siz araç alma hakkı tanınır.

4. Rapor Oranlarına Göre Mevzuat Şartları

Mevzuat, başvuru sahiplerini engel oranına göre iki ana kategoriye ayırır:

A) %90 ve Üzeri Engel Durumu

• Şartlar: Yaş sınırlaması olmaksızın, yetkili bir devlet veya üniversite hastanesinden alınan sağlık kurulu raporunda engellilik oranının net olarak %90 ve üzerinde olması gerekir.

• Sürücü Şartı: Bu grupta engelli bireyin araç kullanma şartı aranmaz, araçta özel tertibat yapılması zorunluluğu yoktur.

• Kullanım Hakkı: Aracı, ruhsata işlenmek şartıyla engelli bireyin kendisi veya birinci dereceye kadar yakınları (eş, çocuklar, anne, baba) ile hısımları kullanabilir.

• Vasi Kararı: Eğer rapor sahibi 18 yaşından büyük ve zihinsel/ruhsal bir engel nedeniyle “kısıtlı” durumdaysa, mahkemeden “vasi tayini kararı” ve ayrıca sulh hukuk mahkemesinden “ÖTV muafiyetli araç alım izni” alınması yasal bir zorunluluktur.

B) %90 Altı Engel Durumu (Ortopedik Engelliler)

• Şartlar: Engel oranının bir önemi yoktur (Örn: %40, %60 vb.) ancak engelin mutlaka ortopedik (hareket ettirici aksamı kısıtlayıcı) olması şarttır. İşitme, görme veya iç hastalıkları nedeniyle alınan %90 altındaki raporlar mevzuat gereği ÖTV muafiyeti sağlamaz.

• Rapor İbaresi: Sağlık kurulu raporunda kesinlikle “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanabilir” ifadesinin yazması gerekir.

• Ehliyet ve Tertibat Şartı: Bireyin, İl Sağlık Müdürlüğü komisyonu tarafından engel durumuna uygun kısıtlama kodları (Örn: otomatik vites, elden gaz/fren tertibatı kodları) işlenmiş engelli sürücü belgesine sahip olması şarttır. Araç, bu kodlara uygun olarak makine mühendisleri tarafından projelendirilmeli ve TSE onaylı tertibat montajı yapılmalıdır.

• Kullanım Hakkı: Özel tertibatlı bu araçları ruhsatta belirtilen şartlar uyarınca yalnızca engelli bireyin kendisi kullanabilir.

📝 Önemli Mevzuat Notu: Raporların mutlaka Sağlık Bakanlığı onaylı e-Rapor sistemine kayıtlı, tam teşekküllü devlet veya eğitim-araştırma hastanelerinden alınmış olması gerekir. Özel hastanelerden alınan engelli raporları vergi daireleri tarafından kesinlikle kabul edilmemektedir.

Engelli raporu ile araç alma işlem adımları

Engelli raporu (ÖTV muafiyeti) ile araç satın alma süreci, mevzuattaki güncel kurallar nedeniyle belirli bir bürokratik sırayı takip etmeyi gerektirir. İşlemlerin sorunsuz ilerlemesi için adım adım takip etmeniz gereken yol haritası şu şekildedir:

1. Engelli Sağlık Kurulu Raporunun Alınması

Sürecin ilk ve en önemli adımı, tam teşekküllü bir devlet hastanesinden veya üniversite hastanesinden güncel bir rapor almaktır. Rapor türü, engel durumuna göre ikiye ayrılır:

• %90 ve Üzeri Engel Durumu (Önceki Adıyla “Akraba Kullanımı”): Raporda oran net olarak %90 veya üzeri olmalıdır. Bu durumda engelli bireyin araç kullanması şart değildir; aracı kendisi adına birinci dereceye kadar yakınları (veya tayin edilen sürücüler) kullanabilir.

• %90 Altı Engel Durumu (Ortopedik Engel – “Kendisi Kullanır”): Raporda engel oranının bir önemi yoktur (örneğin %40 olabilir). Ancak raporda mutlaka “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanabilir” ibaresinin yer alması zorunludur.

2. Sürücü Belgesinin (Ehliyet) Güncellenmesi (%90 Altı İçin)

Eğer aracı engelli bireyin kendisi kullanacaksa (ortopedik engel durumu), eski tip ehliyetini yeni tip engelli sürücü belgesi ile değiştirmelidir:

• İlk olarak aile hekimine başvurulur, oradan İl Sağlık Müdürlüğü Sürücü Komisyonu’na sevk alınır.

• Komisyon, engellilik durumuna göre kullanılabilecek araçtaki modifikasyonları belirleyen özel kısıtlama kodlarını (Örn: 10.02, 32.01) ehliyet raporuna işler.

• Bu raporla Nüfus Müdürlüğü’ne gidilerek engelli ehliyeti çıkartılır.

3. Vasi Kararının Alınması (Gerekli Hallerde)

• Eğer rapor sahibi 18 yaşından küçükse, anne ve babanın muvafakatnamesi yeterlidir.

• Eğer rapor sahibi 18 yaşından büyük ancak zihinsel/ruhsal bir engel nedeniyle “vasi” tayin edilmişse, sulh hukuk mahkemesinden mutlaka “Araç Alım İzni / ÖTV Muafiyetli Araç Satın Alma İzni” kararının çıkartılması gerekir. Bu izin olmadan bayiler işlem yapamaz.

4. Limit ve Model Uygunluğunun Kontrolü

Mevzuat gereği seçilecek aracın vergiler dahil satış fiyatı 2.873.972 TL sınırını aşmamalıdır. Ayrıca aracın Türkiye pazarında en az %40 yerli üretim/katkı oranına sahip olduğundan emin olunmalıdır.

• Beğendiğiniz araç için bayiden mutlaka “ÖTV Muafiyetine Uygundur” ibareli proforma fatura isteyin.

5. Bayi İşlemleri ve Vergi Dairesi Onayı

Araç seçildikten sonra bayi, gerekli evrakları (Rapor, Ehliyet, Kimlik, Vasi Kararı vb.) sistem üzerinden ilgili Vergi Dairesi ÖTV Servisi’ne gönderir.

• Vergi dairesi raporu ve şartları inceleyerek onay (muafiyet belgesi) verir.

• Onay geldikten sonra aracın ÖTV’siz net tutarı bayiye ödenir.

6. Tertibat Montajı ve Projelendirme (%90 Altı İçin)

• Aracı kendisi kullanacak ortopedik engelli bireyler için, ehliyette yazan kodlara uygun olarak araca mekanik aparat/tertibat montajı yapılır.

• Yapılan bu tertibat makine mühendisleri tarafından TSE onaylı olarak projelendirilir. (%90 üzeri raporla alınan ve tertibatsız kullanılacak araçlarda bu adım atlanır).

7. Tescil, Ruhsat ve Teslimat

• Vergi dairesi onayı ve (varsa) TSE projesi tamamlandıktan sonra aracın faturası kesilir.

• Noter üzerinden tescil işlemleri yapılarak araç ruhsatı çıkartılır. Ruhsata engel durumuna göre şerhler (Örn: “Satılamaz”, “Özel tertibatlıdır”) işlenir.

• Zorunlu Trafik Sigortası ve Kasko (kasko yaptırılırken ÖTV muafiyetli araç klozu ekletilmesi önemlidir) işlemlerinin ardından araç bayiden teslim alınır.

⚠️ Unutulmaması Gereken Önemli Kural: ÖTV muafiyetiyle satın alınan araçlar, yasal değişiklik uyarınca 10 yıl boyunca (mücbir sebepler hariç) ÖTV’si ödenmeden üçüncü şahıslara satılamaz veya devredilemez. 10 yılın sonunda muafiyet hakkı yenilenerek yeni bir araç alınabilir.

Engelli raporu ile alınabilecek araçların listesi

2026 yılı itibarıyla engelli raporu (ÖTV muafiyeti) ile alınabilecek araçlar için belirlenen en üst limit (ÖTV, KDV ve tüm vergiler dahil satış fiyatı) 2.873.972 TL’dir. Bu tutarın altındaki binek otomobiller, motor hacmi 2800 cm³ ve altındaki hafif ticari araçlar ile tüm motosikletler bu kapsama girmektedir.

Ek olarak 2026 yılı mevzuatında, ÖTV muafiyetinden yararlanabilmek için satın alınacak araçlarda en az %40 yerli üretim/katkı oranı şartı ile araç yenileme süresinin 10 yıla çıkarılması gibi önemli yapısal güncellemeler yapılmıştır.

2.873.972 TL’lik güncel limit sınırına takılmayan ve Türkiye pazarında en çok tercih edilen, muafiyet kapsamında satın alınabilecek popüler araç modellerinin listesi segmentlerine göre şu şekildedir:

🚗 Yerli Üretim ve Elektrikli Modeller (En Avantajlı Grup)

%40 yerli katkı şartını doğrudan karşılayan ve ÖTV muafiyetiyle çok daha erişilebilir hale gelen modeller:

• Togg: T10X (V1 ve V2 standart/uzun menzil modelleri) ile yeni sedan modeli T10F (V1 ve V2 paketleri) bu limitin altında kalarak listeye dahil olmaktadır.

• Fiat: Egea Sedan, Egea Cross ve Egea Hatchback (Tüm donanım ve motor seçenekleri dahil).

• Renault: Clio ve Megane Sedan (Türkiye üretimi versiyonları).

• Hyundai: i20 ve Bayon (İzmit fabrikası üretimi modeller).

• Toyota: Corolla Sedan ve Corolla Cross (Belirli donanım paketleri).

🚙 SUV Modelleri (B ve C Segmenti)

Yüksek sürüş pozisyonu ve geniş bagaj hacmi nedeniyle engelli bireyler ile aileleri tarafından en çok tercih edilen modellerdir:

• Dacia: Duster, Sandero Stepway ve Jogger (Tüm donanımları limit altındadır).

• Peugeot: 2008 ve 3008 (Giriş ve orta donanım paketleri).

• Citroën: C3 Aircross, C4 ve C5 Aircross (Giriş paketleri).

• Opel: Mokka, Crossland ve Grandland (Giriş ve orta donanımları).

• Volkswagen: T-Roc ve Taigo.

• Chery: Omoda 5, Tiggo 7 Pro ve Tiggo 8 Pro (Vergiler dahil fiyatları limit altında kalan donanımları).

• Kia: Stonic ve Sportage (Giriş seviyesi paketleri).

• Skoda: Kamiq ve Karoq.

3. Hatchback ve Sedan Modelleri (Binek)

Şehir içi kullanım kolaylığı sunan ve fiyat bareminin altında kalan diğer popüler seçenekler:

• Volkswagen: Polo ve Golf (Giriş ve orta segment donanımları).

• Seat / Cupra: Ibiza, Leon ve Cupra Formentor (Başlangıç paketleri).

• Skoda: Fabia, Scala ve Octavia (Giriş donanımları).

• Renault: Captur ve Austral (Giriş paketleri).

• Opel: Corsa ve Astra.

• Peugeot: 208 ve 308.

🚌 Geniş Aileler ve Engelli Rampası/Tertibatı İçin Uygun Modeller (Hafif Ticari)

Geniş hacmi sayesinde tekerlekli sandalye veya özel mekanik tertibat montajına en uygun olan araçlar:

• Ford: Tourneo Custom, Transit Custom Van Kombi, Tourneo Courier ve Tourneo Connect.

• Volkswagen: Caddy ve Transporter Panel Van.

• Fiat: Doblo Combi ve Fiorino Combi.

• Citroën: Berlingo.

• Peugeot: Rifter.

💡 Önemli Hatırlatma: Markaların fiyat politikaları, aylık zamlar ve ekleyeceğiniz opsiyonlar (cam tavan, özel renk, teknoloji paketleri vb.) aracın toplam fiyatını 2.873.972 TL sınırının üzerine çıkarabilir. Sınır kuruşu kuruşuna bile aşılsa araç ÖTV muafiyeti kapsamından tamamen çıkar. Bu nedenle satın alma aşamasından hemen önce bayiden “ÖTV muafiyetine uygun proforma fatura” istemeniz en güvenli yoldur.

1 milyonluk araçta engelli indirimi ne kadar?

Mevcut piyasa koşullarında anahtar teslim satış fiyatı 1.000.000 TL olan sıfır bir otomobilin büyük olasılıkla en üst ÖTV diliminde (%80) olduğunu kabul ederiz.

Engelli muafiyetiyle araç alırken ÖTV tamamen sıfırlanır, KDV oranı ise (%20) aracın vergisiz ham fiyatı üzerinden yeniden hesaplanır.

Pratik ve en çok karşılaşılan %80 ÖTV dilimi üzerinden hesaplama şu şekildedir:

Net Hesaplama ve Ödeyeceğiniz Tutar

• Aracın Normal Satış Fiyatı: 1.000.000 TL

• ÖTV Muafiyetli İndirimli Fiyatı: ~555.555 TL

• Yaptığınız Toplam İndirim Kazancı: ~444.445 TL

Pratik Yol: %80 ÖTV dilimindeki bir aracın indirimli fiyatını bulmak için normal satış fiyatını direkt 1,8‘e bölebilirsiniz. (1.000.000 ÷ 1,8 = 555.555 TL)

Matematiksel Detay (Merak Edenler İçin)

İndirimin arka plandaki yasal hesaplama adımları şu sırayla ilerler:

Aşama	İşlem	Tutar
1. Adım	1.000.000 TL’lik aracın %20 KDV’sini düşerek ÖTV’li fiyata ulaşmak (1.000.000 ÷ 1,20)	833.333 TL
2. Adım	Bu tutardan %80 ÖTV’yi ayıklayıp aracın vergisiz ham fiyatını bulmak (833.333 ÷ 1,80)	462.963 TL
3. Adım	Bulunan ham fiyata sadece %20 KDV eklemek (462.963 x 1,20)