İkinci el araç alırken yaşanan en önemli sorunlardan birisi satın alınan aracın bir süre sonra şanzımandan sıkıntı yaşatmasıdır.
Şanzımanla alakalı sorunlar genellikle viteste boşluk, vites geçişlerinde zorluk veya gıcırtı sesi gibi şikayetlerle kendini belli eder. Ama bu tür şikayetleri alım-satım işinin hengamesi sırasında atlamak mümkündür.
Şanzımanında sorun olan araçlarda genellikle kabahat şanzıman yağında bulunur. Sanki şanzıman yağı eksilmiş de şikayetler hep bundanmış gibi gösterilebilir satıcı tarafından.
İkinci el araç satın alırken ekspertiz yaptırmak temel bir test sürüşü ile gözden kaçırılabilecek bazı sorunların farkına varılmasını sağlamaktadır.
Ekspertizde şanzımana bakılır mı ?
Oto ekspertizi aracın mevcut durumunu analiz eden bir rapordur. Ekspertiz raporundaki ana başlıkları şunlardır:
Kaporta ve boya ekspertizi-Araçta değişen veya boyalı parçaları gösterir.
Motor ekspertizi- Motor yağı, fren hidroliği seviyesi gibi sıvı seviyelerinin ve sızıntı olup olmadığının, enjektör direksiyon pompası gibi bir çok parçanın kontrol sonuçlarını içerir.
Süspansiyon testi-Tutunma oranlarını gösterir.
Yanal kayma testi-Aracın sağa veya sola çekmesini gösterir.
Dyno testi-Motor performansı durumunu, araçtaki beygir gücü kaybını gösterir.
İç-dış ekspertiz- Aracın iç ve dışındaki donanımı ile ilgili bilgiler verir.
Mekanik ekspertiz- Amortisör, fren disk durumu, fren balatası, salıncak burç rotilleri, motor ve şanzıman alt takozları, şanzıman yağı sızıntısı, debriyaj gibi kontrollere dair bilgiler içerir.
Fren testi-Fren testi sonuçları yer alır.
OBD/Beyin testi: Arıza tespit cihazı ile tarama yapılarak araç beyninin bir arıza kodu üretip üretmediğine dair bilgiler verilir.
Ekspertiz raporunda şanzıman ile ilgili bilgiler yer almakla birlikte olası bir şanzıman arızası durumunda sorunun tam olarak ne olduğu hakkında bilgi yer almayabilir.
Aracın şanzımanı ile alakalı bir sorun var ise OBD cihazı bu konuda bir arıza kodu verecektir. Arıza kodunun açıklaması sorunun ne olabileceği hakkında fikir verecektir.
Ekspertiz raporunda şanzıman yağında sızdırma olup olmadığı, şanzıman alt takozu ile ilgili bir sorun olup olmadığı hakkında bilgi bulunur.
Ekspertiz esnasında şanzımanla ilgili kontroller oldukça yüzeyseldir. Şanzıman arızası veya şanzıman yağı kaçağı var ise bu husus yüzde 90-95 ekspertiz raporunda ortaya çıkacaktır.
Şanzıman parçalarında bir aşınma var ise ilgili arıza lambasını yakmadıkça ekspertiz raporunda ortaya çıkmayacaktır.
Ekspertizde Şanzıman Nasıl Kontrol Edilir?
1. OBD (Bilgisayarlı Arıza Tespiti) Kontrolü
Aracın beynine (ECU) cihaz bağlanarak şanzıman beyninde kayıtlı geçmiş veya anlık bir arıza kodu (DTC) olup olmadığına bakılır. Özellikle otomatik vitesli araçlarda basınç valfi arızaları, vites geçiş mekanizması hataları veya ısınma problemleri bu aşamada bilgisayar ekranında listelenir.
2. Lift Üzerinde Fiziki ve Görsel Kontrol
Araç lifte kaldırılarak alt kısımdan şanzıman muhafazası ve gövdesi incelenir.
-
Yağ Kaçakları: Şanzıman keçelerinden veya contasından yağ sızıp sızmadığı kontrol edilir. Şanzımanın yağsız kalması mekanik kilitlenmelere yol açabilir.
-
Fiziki Hasar: Şanzıman gövdesinde (karterinde) alttan alınan bir darbe, çatlak veya kaynak olup olmadığına bakılır.
-
Kulaklar ve Takozlar: Şanzımanı gövdeye bağlayan takozların (şanzıman kulakları) yırtılıp yırtılmadığı kontrol edilir.
3. Dyno (Dinamometre) ve Yol Testi
Araç test cihazı üzerindeyken veya uzman eşliğinde yola çıktığında şanzımanın sürüş esnasındaki tepkileri ölçülür.
-
Manuel Araçlarda: Debriyajın kavrama noktası, baskı balatanın bitip bitmediği (kaçırma yapıp yapmadığı) ve vites senkronmeçlerinin durumu (vitese geçerken cırtlama sesi gelmesi vb.) kontrol edilir.
-
Otomatik Araçlarda: Vites geçişlerinde sarsıntı, vuruntu (tepme), geç doldurma (vitese geç düşme) veya kaçırma (devir yükseldiği halde hızın artmaması) gibi kronik problemler test edilir. Çift kavramalı (DSG, EDC, Powershift vb.) şanzımanların kavrama sağlığı değerlendirilir.
⚠️ Önemli Bir Sınır: Ekspertiz Şanzımanın İçini Açmaz!
Ekspertizde yapılan kontroller dışarıdan, test sürüşüyle ve bilgisayarla yapılan tespitlerdir.
Unutulmamalıdır ki: Ekspertiz uzmanı şanzımanın içini söküp dişlilerin, kavramanın veya tork konvertörünün yıpranma oranını milimetrik olarak göremez. Şanzıman yağı karteri sökülüp içindeki metal çapaklanma miktarına bakılmaz.
Bu nedenle ekspertiz o anki durumu raporlar. Eğer raporda “Şanzıman vites geçişleri sorunsuz, yağ kaçağı yok” yazıyorsa bu o an için geçerlidir; otomatik şanzımanların doğası gereği elektronik veya mekanik olarak ne zaman arıza vereceğini %100 öngörmek mümkün değildir.
İLGİLİ YAZILAR:
